Στο ιταλικό πρότυπο, ο αυτοκινητόδρομος ανάμεσα σε δύο σημεία (π.χ. Αθήνα έως Λαμία) θα πρέπει να είναι εξοπλισμένος με δύο μετωπικούς σταθμούς διοδίων, στα δύο άκρα της διαδρομής (π.χ. έναν Αθήνα και έναν Λαμία). Επίσης θα πρέπει να κατασκευαστούν πλευρικά διόδια σε όλους του κόμβους εισόδου-εξόδου (π.χ. Καπανδρίτι, Μαλακάσα, Οινόφυτα, Θήβα, Τραγάνα). Το σκεπτικό είναι το εξής: Αφού θέλουμε χρέωση με το χιλιόμετρο, τότε θα πρέπει να υπάρχει ένας τρόπος τεκμηρίωσης για το πόσα χιλιόμετρα έχει διανύσει το κάθε αυτοκίνητο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί αν σε όλα τα σημεία εισόδου στον αυτοκινητόδρομο, είτε αυτά είναι από μετωπικά είτε από πλευρικά διόδια, υπάρχει ένα μηχάνημα το οποίο πατώντας ένα κουμπί, θα εκδίδει ένα χαρτί το οποίο θα αναγράφει το σταθμό διοδίων από το οποίο εκδόθηκε. Αντίστοιχα, σε όλα τα σημεία εξόδου του αυτοκινητόδρομου, είτε πρόκειται για μετωπικό σταθμό διοδίων είτε για πλευρικό, θα υπάρχει εισπράκτορας ο οποίος θα παραλαμβάνει από τον οδηγό το χαρτί που εκδόθηκε στο σταθμό εισόδου, και θα χρεώνει το συγκεκριμένο οδηγό το ποσό που του αντιστοιχεί στα χιλιόμετρα που έχει διανύσει.
Συνοψίζοντας, η λογική είναι η εξής: στην είσοδο παίρνεις χαρτάκι και στην έξοδο γίνεται η «εκκαθάριση».
Στην Ελλάδα δεν πληρώνουν διόδια κάποιοι που κάνουν ενδιάμεσες διαδρομές, με αποτέλεσμα όλοι οι υπόλοιποι που κάνουν ολόκληρη τη διαδρομή πληρώνουν και για τους άλλους. Ας δούμε τώρα λίγο πως θα διαμορφώνονταν η τιμές των διοδίων, αν όλοι πλήρωναν ανάλογα με την απόσταση.
Εξηγώ με ένα παράδειγμα: που έχω ήδη περιγράψει εδώ (Breaking News->Diodia)
π.χ αν μπεις στην Κορίνθου-Πατρών στο ΣΕΑ Κιάτου (McDonalds) μέχρι την Πάτρα (100χλμ), δεν θα έχεις πληρώσει τίποτα γιατί απλά θα έχεις κάνει 25χλμ λιγότερα από κάποιον που μπαίνει από τον Ισθμό στην Κόρινθο και κάνει 125χλμ και πληρώνει 2,80€. Οι κάτοικοι της συγκεκριμένης περιοχής, δεν πληρώνουν τίποτα για να κινούνται στην περιοχή τους, ακόμα και αν κάνουν απόσταση μέχρι τον επόμενο κόμβο.
Αν ήταν σωστό το σύστημα τότε για τα αυτός που κάνει την παραπάνω απόσταση θα έπρεπε να πληρώνει:
2,80€ / 125χλμ = 0,0224 είναι το χιλιομετρικό κόστος
0,0224 * 100χλμ = 2,24€ Κι όμως... δεν πληρώνει τίποτα!
Αν υποθέσουμε οτι σε μια μέρα απο αυτό το δρόμο περνούν 1000 αυτοκίνητα που κάνουν όλη τη διαδρομή και 100 αυτοκίνητα που κάνουν τη μικρότερη διαδρομή (10%), τοτε με το ισχύον σύστημα, τα διόδια θα εισπράξουν: 1000 * 2,80€ = 2800€ (για μια μέρα)
Για να έχουμε την ίδια είσπραξη των 2800€ ημερησίως βάζοντας και τα 1100 αυτοκίνητα να πληρώνουν, τότε θα πρέπει να βρεθεί το χιλιομετρικό κόστος (Χ) που θα πρέπει να ικανοποιεί την παρακάτω εξίσωση:
2800€ = 1000 αυτοκίνητα * (125χλμ*Χ) + 100 αυτοκίνητα * (100χλμ*Χ)
Εξηγώ με λόγια την εξίσωση γι αυτούς που μισούν τους αριθμούς και τα σύμβολα,
- (125χλμ*Χ) είναι τα ποσό των διοδίων που πρέπει να καταβάλλουν τα 1000 αυτοκίνητα που κάνουν ολη τη διαδρομή των 125χλμ από Κόρινθο έως Πάτρα
- (100χλμ*Χ) το ποσό των 100 αυτοκινήτων που μπαίνουν από τον κόμβο Κιάτου και κάνουν 100χλμ
- Και τα δύο ποσά πολλαπλασιαζόμενα με τα αυτοκίνητα που πληρώνουν, θέλουμε να μας δώσουν ισοδύναμο αποτέλεσμα με τα 1000 αυτοκίνητα που κάνουν όλη τη διαδρομή και που σήμερα είναι τα μόνα που πληρώνουν.
Η λύση της εξίσωσης: (ψάχνουμε το χιλιομετρικό κόστος Χ)
2800€ = 125000χλμ*Χ + 10000χλμ*Χ
2800€ = 135000χλμ*Χ
Χ= 2800€ / 135000χλμ
Χ= 0,02074074074€/χλμ (περιοδικό)
Για ευκολία επαλήθευσης ας το κάνουμε 0,021€/χλμ
Οπότε το αυτοκίνητο απο Κόρινθο-Πάτρα θα πληρώνει 125χλμ*0,021€/χλμ = 2,625€ με προσέγγιση προς τα κάτω 2,62€
Το αυτοκίνητο απο Κιάτο-Πάτρα θα πληρώνει 100χλμ*0,021€/χλμ = 2,10€
Επαληθεύουμε την εξίσωση:
(1000 αυτοκίνητα * 2,63€) + (100 αυτοκίνητα * 2,10€) = 2620€ + 210€ = 2830€
(Το ποσό βγήκε και λίγο παραπάνω από το ζητούμενο των 2800 λόγω προσεγγίσεων - Βλέπω να με προσλαμβάνει η Ολύμπια Οδός!
)Το ίδιο ισχύει και από την ανάποδη διαδρομή, δηλαδή αυτόν που μπαίνει από τον κόμβο του Λόγγου προς στην Κόρινθο που επίσης δεν πληρώνει τίποτα. Για 25 χιλιόμετρα που είναι περίπου η απόσταση από τον έναν κόμβο έως τον επόμενο, σύμφωνα με το παράδειγμα είναι μόλις 0,021€/χλμ * 25χλμ = 0,53€
Φανταστείτε πόσα είναι τα αυτοκίνητα που στο συγκεκριμένο δρόμο κινούνται μεταξύ των κόμβων Κορίνθου, Κιάτου, Ξυλοκάστρου, Δερβενίου, Λογγου, Ρίου θέτοντας υπ όψιν οτι λόγω των εξοχικών κατοικιών κινούνται όλες τις εποχές του χρόνου αντί του κόσμου που κάνει όλη τη διαδρομή 3-4 φορές το χρόνο.
Το ξέρω ότι θα με αντιπαθήσουν όλοι όσοι έχουν εξοχικά σε τέτοιες περιοχές ενδεχομένως προτάσσοντας το επιχείρημα οτι ακριβώς επειδή κινούνται συχνά η ετήσια επιβάρυνσή τους απο τα διόδια θα είναι μεγάλη, έχω να τους πω ότι αυτό το επιχείρημα εντάσσεται στη λογική επιβολής φόρων και όχι διοδίων. Αν θέλουμε όμως να μπούμε στη λογική του "ο χρήστης του δρόμου πληρώνει για όσο τον χρησιμοποιεί" τότε η επιβολή διοδίων ανάλογα με την απόσταση αποτελεί μονόδρομο.
