Για άλλη μια φορά οι Έλληνες είμαστε στις πρώτες θέσεις από το τέλος σε θέματα οδικής ασφάλειας.
Συγκεκριμένα το 2024 πέθαναν 665 άνθρωποι, στον δρόμο, έναντι 621 το 2023. Κάτι που μας καθιστά μία από τις δέκα (10) επικινδυνότερες χώρες από πλευράς οδικής ασφάλειας, στην Ευρώπη.
Οι Ελληνες έχουμε την τάση να θεωρούμε πως οι όποιες επιτυχίες οφείλονται στις εξαιρετικές μας ικανότητες σαν λαός και ταυτόχρονα να αποδίδουμε τις όποιες αποτυχίες μας, σε εξωγενείς παράγοντες, για τους οποίους δεν φταίμε και θεωρούμε, πως δεν ελέγχουμε. Ετσι αποποιούμαστε των προσωπικών μας ευθυνών στην συνείδησή μας και όλα καλά.
Επίσης εξέχουσα θέση στις αιτίες των κακώς κείμενων και εξαιρετική δικαιολογία αποτελεί η έκφραση “έλλειψη παιδείας”.
Πολύ συζήτηση γίνεται τελευταίως λοιπόν, σχετικά με την δραματική αύξηση των θανάτων και και σοβαρών τραυματισμών από τροχαία “ατυχήματα”. Πληθώρα οδηγών το αποδίδουν στην κακή κατάσταση και συντήρηση των δρόμων, την κακή στιγμή, την ελλειπή αστυνόμευση κλπ.. ΚΑΙ στην “έλλειψη παιδείας” των άλλων οδηγών επιβεβαιώνοντας την παροιμία “Η καμήλα την καμπούρα της δε βλέπει και των αλλωνών, κοιτάζει”.
Μολονότι αυτά ισχύουν, το σημαντικό είναι πως ενώ οι οδηγοί των ελληνικών οδών ΤΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ και δεν τους είναι άγνωστα, υμπεριφέρονται στον δρόμο σαν να μην τα ήξεραν και αποδίδουν κάθε δυστύχημα στην “κακή στιγμή”.
Ας δούμε τους 10 κύριους λόγους που φέρνουν την Ελλάδα στις πρώτες θέσεις, σε ατυχήματα πανευρωπαϊκώς.
Α) Το Κράτος
Ας αρχίσουμε λοιπόν από το κράτος.
1) Κακώς σχεδιασμένο, ασυντήρητο και συχνά κατεστραμμένο (κυρίως επαρχία) οδικό δίκτυο
Κακή σχεδίαση: Πολλοί δρόμοι, ειδικά στην επαρχία, δεν έχουν σχεδιαστεί με βάση τα σύγχρονα πρότυπα ασφαλείας. Αυτό περιλαμβάνει έλλειψη επαρκών παρεμβάσεων (π.χ. κεντρικές νησίδες, φράχτες ασφαλείας) και ανεπαρκή πλάτος οδών.
Ασυντήρητο δίκτυο: Η έλλειψη τακτικής συντήρησης οδηγεί σε προβλήματα όπως λακκούβες, ρηγματώσεις και χαλαρά πεζοδρόμια, τα οποία αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων, ειδικά σε υψηλές ταχύτητες ή σε κακές καιρικές συνθήκες.
Κατεστραμμένοι δρόμοι: Σε πολλές περιοχές, ειδικά στην επαρχία, οι δρόμοι είναι σε πολύ κακή κατάσταση λόγω έλλειψης επενδύσεων και συντήρησης. Αυτό δυσκολεύει την οδήγηση και αυξάνει τον κίνδυνο εκτροχιασμού ή απώλειας ελέγχου του οχήματος.
2) Κακή και συχνά λανθασμένη σηματοδότηση των οδών
Ασαφής ή ανύπαρκτη σηματοδότηση: Πολλές φορές τα σήματα STOP, οι πινακίδες προτεραιότητας ή οι πινακίδες περιοχής σχολείου λείπουν ή είναι κακώς τοποθετημένες. Αυτό δημιουργεί σύγχυση στους οδηγούς και αυξάνει τον κίνδυνο συγκρούσεων.
Ελλιπής φωτεινή σηματοδότηση: Σε πολλές διασταυρώσεις, ειδικά σε επαρχιακές περιοχές, τα φανάρια λείπουν ή δεν λειτουργούν σωστά. Αυτό οδηγεί σε ατυχήματα, ιδιαίτερα τη νύχτα ή σε συνθήκες κακής ορατότητας.
Κακή συντήρηση σηματοδότησης: Ακόμα και όταν υπάρχουν σήματα, συχνά είναι καλυμμένα από φυτά, βρώμικα ή κατεστραμμένα, έχουν κολλημένα αυτοκόλλητα, κάτι που καθιστά αδύνατο το να διαβαστούν.
3) Ελλιπής και συχνότατα ανύπαρκτη οριζόντια διαγράμμιση
Ανύπαρκτες γραμμές: Σε πολλούς δρόμους, ειδικά σε επαρχιακές περιοχές, λείπουν εντελώς οι γραμμές διαχωρισμού λωρίδων, οι γραμμές προτεραιότητας ή οι γραμμές διασταύρωσης. Αυτό δημιουργεί σύγχυση στους οδηγούς και αυξάνει τον κίνδυνο συγκρούσεων.
Φθαρμένη διαγράμμιση: Ακόμα και όταν υπάρχουν γραμμές, συχνά είναι ξεθωριασμένες ή κατεστραμμένες λόγω έλλειψης συντήρησης, κάτι που τις καθιστά αδύνατο να διαβαστούν, ιδιαίτερα τη νύχτα ή σε βροχερές συνθήκες.
Κακή τοποθέτηση: Οι γραμμές δεν είναι πάντα σωστά σχεδιασμένες ή τοποθετημένες, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε λάθος ερμηνεία από τους οδηγούς, με ολέθρια αποτελέσματα.
4) Κακώς εννοούμενη και αναποτελεσματική αστυνόμευση
Έλλειψη αστυνόμευσης: Σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα στην επαρχία, η αστυνομική παρουσία είναι ελάχιστη ή ανύπαρκτη. Αυτό οδηγεί σε παραβιάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως υπερβολική ταχύτητα, παράνομες προσπεράσεις και οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ.
Αναποτελεσματικοί έλεγχοι: Ακόμα και όταν γίνονται έλεγχοι, με την μη συστηματική εφαρμογή τους, συχνά είναι επιφανειακοί ή δεν εφαρμόζονται με τρόπο που να αποθαρρύνει τις παραβάσεις.
Έλλειψη τεχνολογίας: Σε πολλές χώρες της ΕΕ χρησιμοποιούνται κάμερες και αυτόματοι έλεγχοι ταχύτητας, αλλά στην Ελλάδα η χρήση τέτοιων μέσων είναι περιορισμένη, γεγονός που μειώνει ακόμη περισσότερο, την αποτελεσματικότητα της αστυνόμευσης.
Β) Οι οδηγοί
Ωστόσο την μεγαλύτερη ευθύνη φέρουν οι ίδιοι οι οδηγοί, παρουσιάζοντας μια γενικότερη αδιαφορία για τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορία (αν και σπανίως το παραδέχονται).
1) Η “Επιθετική οδήγηση”
Συμπεριφορά οδηγών: Η επιθετική οδήγηση περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως παράνομες προσπεράσεις, ταχύτητα πάνω από τα όρια, απότομα φρεναρίσματα, αλλαγές λωρίδας χωρίς χρήση φλας και γενικότερη επιθετική συμπεριφορά προς άλλους οδηγούς.
Κίνδυνοι: Αυτές οι συμπεριφορές αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο συγκρούσεων, καθώς οι οδηγοί δεν έχουν αρκετό χρόνο να αντιδράσουν σε απροσδόκητες καταστάσεις.
Ψυχολογικοί παράγοντες: Η επιθετική οδήγηση συχνά σχετίζεται με άγχος, εγωισμό, πίεση ή κακώς εννοούμενο ανταγωνισμό, τα οποία επηρεάζουν την κρίση του οδηγού.
2) Η εσφαλμένη αξιολόγηση που έχουν οι οδηγοί για τις οδηγικές τους ικανότητες
Υπερβολική αυτοπεποίθηση: Πολλοί οδηγοί πιστεύουν λανθασμένα ότι είναι καλύτεροι οδηγοί από ό,τι πραγματικά είναι. Αυτό οδηγεί σε επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως υπερβολική ταχύτητα ή παράνομες προσπεράσεις.
Έλλειψη εκπαίδευσης: Σε πολλές περιπτώσεις, οι οδηγοί δεν έχουν επαρκή εκπαίδευση και εμπειρία, για να αντιμετωπίσουν δύσκολες συνθήκες (π.χ. οδήγηση σε κακές καιρικές συνθήκες ή σε βουνά).
Αγνοία κινδύνων: Η εσφαλμένη αξιολόγηση των ικανοτήτων τους μπορεί να οδηγήσει τους οδηγούς να μην αντιλαμβάνονται τους κινδύνους που διατρέχουν.
3) Η συχνότατη χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση
Αποσπάση προσοχής: Η χρήση του κινητού τηλεφώνου (για κλήσεις, μηνύματα ή κοινωνικά δίκτυα) αποσπά την προσοχή του οδηγού από το δρόμο, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης.
Κίνδυνοι: Αυτή η πρακτική αυξάνει τον κίνδυνο συγκρούσεων, ιδιαίτερα σε υψηλές ταχύτητες ή σε συνθήκες έντονης κυκλοφορίας.
Νομοθεσία: Παρά το γεγονός ότι η χρήση κινητού χωρίς ασύρματη συσκευή (hands free) είναι παράνομη, πολλοί οδηγοί συνεχίζουν να το κάνουν.
4) Υπερβολική ταχύτητα
Αύξηση κινδύνου: Η υπερβολική ταχύτητα μειώνει τον χρόνο αντίδρασης του οδηγού και αυξάνει την απόσταση φρεναρίσματος, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών ατυχημάτων.
Σοβαρότητα ατυχημάτων: Τα ατυχήματα που συμβαίνουν σε υψηλές ταχύτητες είναι συχνά πιο θανατηφόρα ή οδηγούν σε σοβαρά τραύματα.
Παραβιάσεις: Παρά τα όρια ταχύτητας, πολλοί οδηγοί συνεχίζουν να οδηγούν με υπερβολική ταχύτητα, ιδιαίτερα σε αυτοκινητόδρομους αλλά κυρίως σε επαρχιακούς δρόμους και τον αστικό ιστό.
5) Η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ
Μείωση ικανοτήτων: Το αλκοόλ επηρεάζει την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης, την ισορροπία και την όραση του οδηγού, αυξάνοντας τον κίνδυνο ατυχημάτων.
Σοβαρότητα ατυχημάτων: Τα ατυχήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ είναι συχνά πιο σοβαρά λόγω της έλλειψης ελέγχου του οδηγού και της μη έγκαιρης αντίδρασης.
Νομοθεσία: Παρά τα αυστηρά όρια αλκοόλ στο αίμα, πολλοί οδηγοί συνεχίζουν να οδηγούν υπό την επήρεια του.
6) Η μη χρήση ζώνης και κράνους
Ζώνη ασφαλείας: Η μη χρήση ζώνης αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών τραυματισμών ή θανάτου σε περίπτωση σύγκρουσης. Η ζώνη κρατά τον οδηγό και τους επιβάτες στη θέση τους, μειώνοντας τον κίνδυνο να εκτιναχθούν έξω από το όχημα.
Κράνος: Σε μοτοσικλετιστές και ποδηλάτες, η μη χρήση κράνους αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο θανατηφόρου τραυματισμού σε περίπτωση πτώσης ή σύγκρουσης.
Συνείδηση: Παρά τις ενημερωτικές εκστρατείες, πολλοί οδηγοί και επιβάτες αγνοούν τα ευεργετικά αποτελέσματα στην παθητική ασφάλεια από την χρήση ζώνης ή κράνους.
Τέλος (και πρέπει δυστυχώς να προστεθεί), η άθλια οδηγική συμπεριφορά, της πλειοψηφίας των δικυκλιστών (κυρίως μικρού κυβισμού και ηλεκτρικών πατινιών) και η εσφαλμένη άποψη τους, πως έχουν προτεραιότητα παντού και πάντα. Ασχέτως αν σέβονται ή όχι τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Γ) Οι Πεζοί
Οι πεζοί αποτελούν έναν εξίσου σημαντικό παράγοντα στην οδική ασφάλεια, και οι πρακτικές τους συχνά επηρεάζουν τον κίνδυνο ατυχημάτων. Παρά τα δομικά προβλήματα, όπως η έλλειψη ασφαλών πεζοδρομίων, κακώς σχεδιασμένες διαβάσεις ή ανεπαρκής φωτισμός, πολλοί πεζοί συχνά δεν σέβονται τους βασικούς κανόνες ασφαλείας. Η διάβαση εκτός των διαβάσεων, η χρήση του κινητού τηλεφώνου κατά τη διάβαση του δρόμου, η διάβαση με κόκκινο φανάρι, η έλλειψη ευαισθητοποίησης για την ορατότητα τους τη νύχτα, και άλλα πολλά, οδηγήσει σε επικίνδυνες καταστάσεις και αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο συγκρούσεων.
1) Δομικά προβλήματα που επηρεάζουν τους πεζούς:
Έλλειψη ασφαλών πεζοδρομίων: Πολλές περιοχές, ειδικά σε επαρχιακές ή παλαιότερες αστικές ζώνες, δεν διαθέτουν πεζοδρόμια ή αυτά είναι σε κακή κατάσταση.
Κακώς σχεδιασμένες διαβάσεις: Οι διαβάσεις πεζών συχνά δεν είναι καλά σηματοδοτημένες, φωτισμένες ή τοποθετημένες σε ασφαλή σημεία.
Ανεπαρκής φωτισμός: Η έλλειψη φωτισμού, ιδιαίτερα τη νύχτα, αυξάνει τον κίνδυνο για τους πεζούς.
2) Συχνές πρακτικές πεζών που αυξάνουν τον κίνδυνο:
Διάβαση εκτός διαβάσεων: Πολλοί πεζοί διασχίζουν τον δρόμο σε τυχαία σημεία, χωρίς να ελέγχουν την κίνηση.
Χρήση κινητού τηλεφώνου: Η αποσπάση προσοχής λόγω του κινητού μειώνει την εγρήγορση και τον χρόνο αντίδρασης.
Διάβαση με κόκκινο φανάρι: Η μη τήρηση των σηματοδοτήσεων εκθέτει τους πεζούς σε κίνδυνο.
Έλλειψη ορατότητας τη νύχτα: Πολλοί πεζοί δεν φορούν φωτεινά ή αντανακλαστικά στοιχεία, κάτι που τους καθιστά αόρατους στους οδηγούς.
Συμπέρασμα
Τα τροχαία ατυχήματα στην Ελλάδα οφείλονται τόσο σε δομικά προβλήματα όσο και σε ανθρώπινους παράγοντες.
Το κακώς σχεδιασμένο και ασυντήρητο οδικό δίκτυο, η κακή σηματοδότηση, η ανύπαρκτη ή φθαρμένη διαγράμμιση και η αναποτελεσματική αστυνόμευση σε συνδυασμό με την επιθετική οδήγηση, την εσφαλμένη αξιολόγηση των ικανοτήτων, την χρήση κινητού τηλεφώνου, την υπερβολική ταχύτητα, την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και την μη χρήση ζώνης ασφαλείας ή κράνους, την υπερβολική αυτοπεποίθηση ή την απλή αδιαφορία για τους κανόνες ασφαλείας, ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΕΝΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΟΔΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ.
Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση:
Προτάσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας όλων μας:
i) Βελτίωση των υποδομών:
Επενδύσεις σε καλύτερο σχεδιασμό δρόμων, σηματοδότηση, διαγράμμιση και τακτική συντήρηση. Κατασκευή και συντήρηση πεζοδρομίων, ασφαλείς και καλά σηματοδοτημένες διαβάσεις πεζών, επαρκής φωτισμός, ιδιαίτερα σε κρίσιμα σημεία.
ii) Ενίσχυση της αστυνόμευσης:
Αυστηρότεροι και συστηματικοί έλεγχοι με εφαρμογή των κυρώσεων, ΤΟΣΟ ΣΕ ΟΔΗΓΟΥΣ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΕ ΠΕΖΟΥΣ. Διεύρινση της χρήσης της τεχνολογίας (π.χ. κάμερες). Προστασία πεζών σε σημεία με έντονη κυκλοφορία (π.χ. σχολεία, πάρκα).
iii) Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση:
Ενημερωτικές εκστρατείες για την ασφάλεια στον δρόμο, την επικινδυνότητα της επιθετικής οδήγησης και τη σημασία της χρήσης ζώνης και κράνους. Ευαισθητοποίηση των πεζών για την τήρηση των κανόνων. Προώθηση της χρήσης φωτεινών ή αντανακλαστικών στοιχείων τη νύχτα.
iv) Κοινωνική ευθύνη:
Προώθηση μιας κουλτούρας ασφαλείας, όπου κάθε οδηγός αντιλαμβάνεται τις συνέπειες των πράξεών του και σέβεται τους κανόνες.
Μόνο μέσα από μια συντονισμένη προσπάθεια που ενσωματώνει τεχνικές βελτιώσεις, αυστηρή εφαρμογή των νόμων και αλλαγή συμπεριφορών μπορεί να μειωθεί το ποσοστό των τροχαίων ατυχημάτων στην Ελλάδα και να γίνουν οι δρόμοι πιο ασφαλείς για όλους. Η συνεργασία μεταξύ οδηγών και πεζών είναι καθοριστική για τη δημιουργία ενός ασφαλούς οδικού περιβάλλοντος.
Η ασφάλεια των πεζών και των οδηγών, εξαρτάται τόσο από τη βελτίωση των υποδομών, όσο και από την ευαισθητοποίηση και τη συμμόρφωση με τους κανόνες.
Επειδή λοιπόν “αν γνωρίζεις το ορθό και πράττεις το λάθος ή βλάκας είσαι ή αναίσθητος”, ελπίζουμε οι φίλοι συνοδηγοί να λάβουν υπόψιν τους τα ανωτέρω και να πάμε καλλίτερα φέτος από πλευράς ατυχημάτων.
MacPap
