Βορειοηπειρωτικό Ζήτημα
Δημοσιεύτηκε: 24 Σεπ 2012, 18:47
Τρίτη, 28 Αυγούστου 2012
Σαν σήμερα η Ελλάδα έκανε μεγάλη μ@λ@κί@!!!!
Διαβάστε για να ξέρετε τι σας γίνεται!
Το 1987 με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου αίρεται η εμπόλεμη κατάσταση της Ελλάδας με την Αλβανία....
Το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα δημιουργήθηκε ιστορικά ως αποτέλεσμα της διχοτόμησης της Ηπείρου, που διέπραξαν το 1913 οι Μεγάλες δυνάμεις, με «πρωτοπόρους» την Ιταλία και την Αυστροουγγαρία και παράλληλα, της ανυποχώρητης στάσης του Βορειο-ηπειρωτικού Ελληνισμού να αποδεχθεί τα τετελεσμένα της παράνομης απεχθούς αυτής πράξης. Μέχρι το 1912, όποτε ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος η ιστορία του βορείου τμήματος του Ηπειρωτικού χώρου, είναι αυτή της Ενιαίας Ηπείρου, που εκτείνεται από τον Αμβρακικό Κόλπο έως και τον Γενουσό ποταμό. Με τη διχοτόμηση της Ηπείρου δημιουργήθηκε το ανύπαρκτο μέχρι τότε Αλβανικό Κράτος.
Πρώτο βήμα για την δημιουργία του Αλβανικού κράτους, έγιναν δύο κινήσεις στα τέλη του 1912, με προτροπή της Ιταλίας. Ο Αλβανός Φύλαρχος Ισμαήλ Κεμάλ, ονομαζόμενος και Ισμαήλ μπέη Βλιώρα κήρυξε στις 28 Νοεμβρίου 1912 στον Αυλώνα «την ανεξαρτησία της Αλβανίας».
Δεύτερο βήμα ήταν η απόφαση των Μεγάλων δυνάμεων να αναγνωρίσουν αμέσως το κράτος αυτό (Δεκέμβριος 1912). Έτσι, όταν ο ελληνικός στρατός, μετά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων (21-2-1913) προχωρούσε νικηφόρα για απελευθερώσει τον Αυλώνα, βρέθηκε μπροστά στην κατηγορηματική άρνηση της Ιταλίας που εσπευσμένα είχε αναγνωρίσει το νεότυκτο αλβανικό κράτος. Ο ελληνικός στρατός αναγκάστηκε να σταματήσει την προέλασή του προς τον Αυλώνα, αφού η Ιταλία δήλωσε τότε διεθνώς ότι εάν ο ελληνικός στρατός θα προχωρήσει θα κήρυττε τον πόλεμο στην Ελλάδα, η οποία αντιμετώπιζε τότε και άλλα προβλήματα στο Αιγαίο.
Τρίτο βήμα έγινε όταν στις 17 Μαΐου 1913, στην Συνθήκη του Λονδίνου (με την οποία τερματιζόταν ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος), για πρώτη φορά αναφερόταν σε διεθνές έγγραφο η λέξη «Αλβανία»
Τέταρτο βήμα για τη δημιουργία του Αλβανικού κράτους είναι το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (29 Ιουλίου 1913), με το οποίο ιδρύθηκε το κράτος αυτό.
Με αυτόν τον τρόπο, οι Μεγάλες δυνάμεις, «τακτοποίησαν» τα πράγματα στα Βαλκάνια. Όχι βέβαια από αγάπη προς στους Αλβανούς, αλλά επειδή προσέβλεπαν σε μελλοντική κυριαρχία του κράτους αυτού.
Το αρνητικό για τον Ελληνισμό του βόρειου τμήματος της Ηπείρου, δεν ήταν η ίδρυση του Αλβανικού κράτους, αλλά η επαίσχυντη απόφαση των Μεγάλων δυνάμεων να συμπεριλάβουν μέσα στα όρια του νεότευκτου αυτού κράτους ελληνικότητα από χιλιετίες εδάφη, διότι ήθελαν να είναι όσο το δυνατό μεγαλύτερο το κράτος που ίδρυσαν, ώστε να είναι μεγάλο και το δικό τους αντίστοιχο όφελος, όταν θα αποκτούσαν μελλοντικά την κυριαρχία του. Ας δούμε τώρα βήμα-βήμα όλα τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν από το 1912 και μέχρι τούδε και που είναι συνδεδεμένα με τη γένεση του Αλβανικού Κράτους και του Βορειο-ηπειρωτικού Ζητήματος και κατά κάποιο τρόπο επηρέασαν το Ζήτημα αυτό.
5 Οκτωβρίου 1912: Οι ελληνικές δυνάμεις διαβαίνουν την ελληνοτουρκική μεθόριο και κινούνται προς την Ελασσόνα, ενώ στο ηπειρωτικό μέτωπο οι διαταγές προβλέπουν αμυντικό αγώνα, σε πρώτη φάση.
26 Οκτωβρίου 1912: Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.
5 Νοεμβρίου 1912: Ο Χειμαρριώτης συνταγματάρχης Σ. Σπυρομήλιος με Χειμαρριώτες και Κρητικούς εθελοντές αποβιβάζεται και απελευθερώνει τη Χειμάρρα.
24 Νοεμβρίου 1912: Το 1ο Σύνταγμα Πεζικού αποβιβάζεται στους Αγ. Σαράντα.
28 Νοεμβρίου 1912: Συνέλευση Τουρκαλβανών στον Αυλώνα και «διακήρυξη ανεξαρτησίας της Αλβανίας», υπό του Αλβανού φύλαρχου Ισμαήλ Κεμαλ μπέη Βλιώρα. Η αποκοπή των τουρκικών δυνάμεων στη δυτική Βαλκανική και η αυστροϊταλική αντίθεση στην έξοδο Ελλάδας και Σερβίας στην Αδριατική καθιστούν «αναγκαία» την ίδρυση αλβανικού κράτους.
30 Νοεμβρίου 1912: Το 1ο Σ.Π. μετά τον αιφνιδιασμό του από εχθρικές δυνάμεις στις όχθες του Καλασιώτη -καθ' οδόν προς έλβινο- επιστρέφει δια θαλάσσης στην Πρέβεζα.
3-16 Δεκεμβρίου 1912: Οι δυνάμεις συμφωνούν στην Πρεσβευτική Συνδιάσκεψη του Λονδίνου με την αυστροϊταλική πολιτική για ίδρυση αυτόνομου αλβανικού κράτους. Αρχίζει το παζάρι για τα σύνορα καθώς απορρίπτεται η ελληνική πρόταση για .δημοψήφισμα στις περιοχές της Ηπείρου, που όπως διαφαίνεται Ιταλοί και Αυστριακοί πιέζουν να ενταχθούν στο αλβανικό κρατικό μόρφωμα. Ρωσία και Γαλλία τάσσονται υπέρ της αποδόσεως στην Ελλάδα και της Βορείου Ηπείρου.
7 Δεκεμβρίου 1912: Η ημιλαρχία της 3ης Μεραρχίας εισέρχεται στην Κορυτσά.
21 Φεβρουαρίου 1913: Απελευθέρωση των Ιωαννίνων.
23 Φεβρουαρίου 1913: Απελευθέρωση του Λεσκοβικίου, από την 3η Μεραρχία.
27 Φεβρουαρίου 1913: Απελευθέρωση της Πρεμετής.
3 Μαρτίου 1913: Απελευθέρωση Κλεισούρας από την 3η Μεραρχία, των Αγ. Σαράντα από το απόσπασμα Αχέροντος και του Αργυροκάστρου και του έλβινου από την 8η Μεραρχία.
4 Μαρτίου 1913: Το Σύνταγμα Ιππικού εισέρχεται στο Τεπελένι.
17 Μαΐου 1913: Συνθήκη Λονδίνου. Η Τουρκία παραιτείται όλων των εδαφών της στην Ευρώπη δυτικώς της γραμμής Αίνόυ - Μήδειας (Αν. Θράκη) εξαιρουμένης της Αλβανίας(άρθρο 2) της οποίας τα σύνορα ο σουλτάνος και οι Βαλκάνιοι Σύμμαχοι αναθέτουν στις Έξι δυνάμεις να χαράξουν (άρθρο 3) παράλληλα με την απόφαση για τα νησιά του Αιγαίου (άρθρο 5).
29 Ιουλίου 1913: Η Αγγλία ρίχνει το βάρος της υπέρ των αυστροϊταλικών απόψεων και η Πρεσβευτική Συνδιάσκεψη του Λονδίνου αποφασίζει να χαραχθούν σύνορα μεταξύ Ακρωτηρίου Στύλος - Κορυτσάς και νοτίως, με εθνολογικό κριτήριο τη γλώσσα. Θύελλα διαμαρτυριών στην Ήπειρο και σ' όλη την Ελλάδα.
4-17 Δεκεμβρίου 1913: Υπογραφή του επαίσχυντου Πρωτοκόλλου Φλωρεντίας με το οποίο η Β. Ήπειρος παραχωρείται στην Αλβανία. Ένοπλα συλλαλητήρια στη Β. Ήπειρο, δημιουργία εθελοντικών σωμάτων.
31 Ιανουαρίου 1914: Τελεσίγραφο των Έξι δυνάμεων προς την ελληνική κυβέρνηση για αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων από τη Β. Ήπειρο εντός τριών μηνών με εκβιασμό της παραχώρησης των νήσων του Αιγαίου.
8 Φεβρουαρίου: Η ελληνική κυβέρνηση υποκύπτει στον εκβιασμό.
9 Φε8ρουαρίου 1914: Ο Σπ. Σπυρομήλιος υψώνει πρώτος στη Χειμάρρα τη σημαία του Αυτονομιακού Αγώνος.
13 Φεβρουαρίου 1914: Η Πανηπειρωτική Συντακτική Συνέλευση αποφασίζει την έναρξη αυτονομιακού αγώνος.
14 Φεβρουαρίου 1914: Συγκροτείται στο Αργυρόκαστρο η Κυβέρνηση της Αυτονόμου Hπείρoυ υπό τον Γεώργιο Xρnστάκη Ζωγράφο. Μέλη της ο ρυϊνουπόλεως (Αργυροκάστρου) Βασίλειος, ο Κορυτσάς Γερμανός, ο Βελλάς και Κονίτσης Σπυρίδων, ο Α. Καραπάνος (Εξωτερικών), ο Ι. Παρμενίδης (Οικονομικών) και ο αντισυνταγματάρχης ημ. ούλης (Στρατιωτικών).
17 Φεβρουαρίου 1914: Επίσημη διακήρυξη της αυτονομίας στο Αργυρόκαστρο. Ένας τιτάνιος αγώνας αρχίζει και παρά την εχθρότητα των Αθηνών οι Βορειο-ηπειρώτες με Ελλαδίτες εθελοντές απωθούν μετά σκληρές συγκρούσεις, τους Αλβανούς προς Βορράν.
24 Απριλίου 1914: Με παρέμβαση των δυνάμεων και υπόσχεση για «παραχωρήσεις» προς τους Βορειο-ηπειρώτες υπογράφεται ανακωχή.
5-17 Μαΐου 1914: Υπογράφεται το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας, από τις δυνάμεις και τους Αλβανούς και Ηπειρώτες(όπως αναφέρονται) αντιπροσώπους. Η Β. Ήπειρος αποκτά ιδιαίτερα δικαιώματα αυτονομίας: Ο στρατός και η χωροφυλακή αποτελούνται κατ' αναλογίαν «από στοιχεία των διαφόρων θρησκευμάτων», κατοχυρώνονται τα δικαιώματα των ορθοδόξων κοινοτήτων, στις οποίες η εκπαίδευση θα γίνεται ελληνιστί, ενώ και στη διοίκηση θα χρησιμοποιείται η ελληνική.
5 10 Ιουνlου 1914: Με το νόμο 172/14 η Ελλάδα παραχωρεί -υπό το κλίμα ευφορίας για την Αυτονομία- στην Αλβανία τη νήσο Σάσωνα (στη στρατηγικότατη είσοδο του κόλπου του Αυλώνος) που είχε απελευθερωθεί μαζί με τα Επτάνησα το 1864.
28 Ιουνίου 1914: δολοφονία του διαδόχου της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο.
28 Ιουλίου 1914 : Η Αυστροουγγαρία κηρύσσει τον πόλεμο στη Σερβία. Έναρξη Α' Παγκοσμίου Πολέμου.
14 Οκτωβρίου 1914: Λόγω της έκρυθμης καταστάσεως στην Αλβανία και της αναρχίας που επέφεραν οι εμφύλιες συγκρούσεις και η δράση ληστοσυμμοριών, κυρίως όμως λόγω της ευρωπαϊκής ρήξεως, οι δυνάμεις της Αντάντ δίνουν εντολή στον ελληνικό στρατό να ανακαταλάβει τη Βόρειο Ήπειρο. Η μαρτυρική γη ελεύθερη για δεύτερη φορά.
26 Απριλίου 1915: Η Αντάντ αναγνωρίζει τα ελληνικά δίκαια επί της Β. Ηπείρου.
31 Μαΐου 1914: Εκλέγονται οι πρώτοι Βορειο-ηπειρώτες βουλευτές της Ελληνικής Βουλής.
10 Αυγούστου 1916: Με πρόφαση την κατάληψη της Ανατ. Μακεδονίας και της Φλώρινας από τους Βουλγάρους, οι Ιταλοί προωθούνται από την περιοχή Αυλώνος και καταλαμβάνουν την Β. Ήπειρο υπό τα απαθή όμματα του κράτους των Αθηνών. Ξεσπά το σωτήριο Κίνημα της Αμύνης στη Θεσσαλονίκη. δυο μήνες αργότερα Γάλλοι καταλαμβάνουν την περιοχή Κορυτσάς.
21 Μαΐου 1917: Εν όψει της κατηχήσεως του Κινήματος Θεσσαλονίκης και στην Αθήνα οι Ιταλοί σπεύδουν δια του στρατηγού Ferrero να ανακηρύξουν στο Αργυρόκαστρο την Αλβανική Ανεξαρτησία. Ομοίως στην Κορυτσά ο Γάλλος διοικητής ανακηρύσσει την «Αλβανική Δημοκρατία».
17 Οκτωβρίου 1918: Η Τουρκία συνθηκολογεί στο Μούδρο. Τέσσερις μέρες αργότερα η Αυστρία και στις 29 η Γερμανία. Ο πόλεμος τελειώνει και η Ελλάδα ξεκινά το μεγάλο διπλωματικό αγώνα για υλοποίηση των εθνικών της δικαίων.
3 Φεβρουαρίου 1919: Συζητείται στην αρμοδία επιτροπή του Συνεδρίου Ειρήνης των Παρισίων η ελληνική διεκδίκηση επί της Β. Ηπείρου (μετατόπιση του νοτιοδυτικού συνόρου στο ακρωτήριο Γράμμαλα, βορείως της Χειμάρρας ώστε να προσαρτώνται οι νόμοι Αργυροκάστρου και Κορυτσάς). Οι Ιταλοί επιτυγχάνουν να απορριφθεί η πρόταση Βενιζέλου για δημοψήφισμα.
16/29 Ιουλίου 1919: Συμφωνία Τιτόνι-Βενιζέλου. Οι Ιταλοί αναλαμβάνουν να υποστηρίξουν την ελληνική διεκδίκηση επί της Β. Ηπείρου και η Ελλάς τη δορυφοροποίηση της Αλβανίας από την Ιταλία, η οποία θα προσαρτούσε και την περιοχή Αυλώνος. Παρά ταύτα καμιά πρόοδος δεν σημειώνεται και το Δεκέμβριο, που επαναφέρει το Βορειο-ηπειρωτικό στη διάσκεψη των Παρισίων ο Βενιζέλος, απορρίπτεται εκ νέου η πρότασή του για δημοψήφισμα.
5 Μαΐου 1920: Συμφωνία Καπεστίτσας. Τα γαλλικά στρατεύματα εκκενώνουν την περιοχή Κορυτσάς και με τη συμφωνία που υπογράφουν Έλληνες και Αλβανοί αντιπρόσωποι, η Ελλάς αναλαμβάνει να μην καταλάβει την περιοχή μέχρι την οριστική απόφαση της διασκέψεως Ειρήνης, η δε Αλβανία να σεβαστεί τα δικαιώματα των Ελλήνων της περιοχής. Έμμεση αλλά ουσιαστική αναγνώριση απ' την Αλβανία, των διεθνώς αναγνωρισθέντων δικαίων της Ελλάδος στην Βόρειο Ήπειρο. Σήμερα οι Αλβανοί δεν αναγνωρίζουν ύπαρξη ελληνικής μειονότητας στην περιοχή της Κορυτσάς.
17 Μαΐου 1920: Με ομόφωνη απόφαση, η Αμερικανική Γερουσία αναγνώρισε την ελληνικότητα της Βορείου Ηπείρου και εξέδωσε ψήφισμα για την παραχώρηση της στην Ελλάδα
9 Ιουλίου 1920: Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών κόμης Σφόρτσα καταγγέλλει τη συμφωνία Τιτόνι - Βενιζέλου. Η Ιταλία επιστρέφει στην πολιτική «ανεξάρτητης και ισχυρής Αλβανίας» και εκβιάζει εν όψει της Συνθήκης Ειρήνης. Λίγες εβδομάδες αργότερα με την ιταλοαλβανική συμφωνία των Τιράνων οι Ιταλοί εγκαταλείπουν τον Αυλώνα.
28 Ιουλίου 1920: Συνθήκη των Σεβρών, δικαίωση των ιστορικών πόθων των Ελλήνων. Η Ελλάς των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών είναι πραγματικότητα.
17 Δεκεμβρίου 1920 : Μετά τη μοιραία πολιτική αλλαγή της 1ης Νοεμβρίου στην Ελλάδα οι Ιταλοί προωθούν το αίτημα της Αλβανίας για ένταξη στην Κοινωνία των Εθνών (Κ.Τ.Ε.) και παραχώρηση μάλιστα σ' αυτήν 14 χωριών του Καζά Κορυτσάς που κατείχαν από το 1913 Ελλάς και Σερβία, με οροθετική αλλαγή.
21 Οκτωβρίου 1921: Η Αλβανία, γίνεται μέλος της Κοινωνίας των Εθνών και δηλώνει ότι αναλαμβάνει την υποχρέωση να σεβασθεί τα δικαιώματα του ελληνικού πληθυσμού της Βορείου Ηπείρου - άσχετα που η δήλωση, έμεινε μόνο στα χαρτιά.
9 Νοεμβρίου 1921: Με ιταλικές πιέσεις η διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών των δυνάμεων επαναφέρει σε ισχύ το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας και επιδικάζει τη Β. Ήπειρο στην Αλβανία.
13 Αυγούστου 1922: Η μοιραία τουρκική επίθεση στο Αφιόν Καραχισάρ. δυο εβδομάδες αργότερα οι κεμαλικές ορδές έμπαιναν στη Σμύρνη. Η ελληνική τραγωδία επιφέρει ήττες σ' όλα τα εθνικά μέτωπα. Το Δεκέμβριο οριστικοποιείται π απόδοση της Β. Ηπείρου, καθώς και των 14 χωριών του Καζά Κορυτσάς στην Αλβανία.
7 Μαρτίου 1923: Η Επιτροπή χαράξεως συνόρων υπό τον Ιταλό στρατηγό Τελίνι φθάνει στην Ήπειρο. Με αφορμή τη δολοφονία του (από αλβανική συμμορία όπως θα αποδειχθεί πολύ αργότερα) στις 27 Αυγούστου, ιταλικές δυνάμεις καταλαμβάνουν την ανοχύρωτη Κέρκυρα βομβαρδίζοντας καταυλισμούς προσφύγων. 1926: Ιταλοαλβανικό Σύμφωνο. Η Αλβανία καθίσταται ουσιαστικά ιταλικό προτεκτοράτο. Άνοιγμα της κυβερνήσεως Παγκάλου στα Τίρανα και υπογραφή τεσσάρων συμβάσεων, που δεν θα εφαρμοσθούν ποτέ.
1933: Η Αλβανία τροποποιούν το Σύνταγμά της και προχωράει σε πολιτική συστηματικού αφελληνισμού της Β. Ηπείρου με αιχμή το σχολικό ζήτημα. Από τα 373 ελληνικά σχολεία που λειτουργούσαν το 1902 (κατά τον G. Α. Virgili) το 1925 έχουν μείνει 70 και το 1933 δέκα! Με τη συνταγματική αναθεώρηση του έτους αυτού, τα ελληνικά σχολεία -ως “ιδιωτικά”- καταργούνται. Αναβρασμός και ίδρυση της «Νέας Φιλικής Εταιρίας» από τους Β. Σαχίνη, Γ. Χ. Παπαδόπουλο και υποπρόξενο Μηλιαρέση.
1934: Από τους Βορειο-ηπειρώτες συγκεντρώνονται 30.000 υπογραφές διαμαρτυρίας για την αφόρητη κατάσταση που επικρατεί στην Αλβανία και αποστέλλονται στο διεθνές δικαστήριο της Χάγης.
6 Απριλίου 1935: Το Το διεθνές δικαστήριο της Χάγης δικαιώνει με απόφασή του τους Βορειο-ηπειρώτες. Το μοναρχοφασιστικό καθεστώς του «βασιλιά» Ζώγου συνεχίζει τις συλλήψεις και τις εκτοπίσεις. ενώ ο Αλβανός υπ. Εξωτερικών Τζ. Τζαφέρι δηλώνει πως η ελληνική μειονότητα αριθμεί 18.000 άτομα.
7 Απριλίου 1939: Οι ιταλικές δυνάμεις καταλαμβάνουν αμαχητί την Αλβανία και προετοιμάζεται πυρετωδώς να επιτεθεί στην Ελλάδα.
4 Ιουλίου 1940: Με αλβανικό νόμο ορίζεται ότι κάθε κράτος που θα περιέλθει σε εμπόλεμη κατάσταση με την Ιταλία περιέρχεται αυτομάτως σε εμπόλεμη κατάσταση καί με την Αλβανία.
28 Οκτωβρίου 1940: Αρχίζει ο Ελληνο-Ιταλικός πόλεμος. Μαζί με τους Ιταλούς μάχονται εναντίον μας δύο αλβανικές μεραρχίες και άλλα μικρότερα στρατιωτικά τους τμήματα. Ο Ελληνικός στρατός θριαμβεύει. Απελευθερώνει την μια κατόπιν της άλλης, τις ελληνικές πόλεις. Την Ερσέκα, στις 18 Νοεμβρίου 1940. Την Κορυτσά και το Λεσκοβίκι, στις 22 Νοεμβρίου. Το Πόγραδετς, στις 30 Νοεμβρίου. Την Πρεμετή, στις 4 Δεκεμβρίου. Τους Αγίους Σαράντα, στις 6 Δεκεμβρίου. Το έλβινο, στις 7 Δεκεμβρίου. Το Αργυρόκαστρο, στις 9 Δεκεμβρίου. Την Χειμάρα, στις 22 Δεκεμβρίου. Την Κλεισούρα, στις 10 Ιανουαρίου 1941. Η Βόρεια Ήπειρος, έχει απελευθερωθεί σχεδόν ολόκληρη. Κατά τη διάρκεια της εποποιίας εκείνης, οι Βορειο-ηπειρώτες πανευτυχείς, έζησαν ημέρες ελεύθερες και με ενθουσιασμό πρόσφεραν στον ελληνικό στρατό φιλοξενία, αλλά και πολύτιμες πληροφορίες. Χρησίμευσαν δε, κατ' επανάληψη ως οδηγοί των Ελλήνων στρατιωτών, στην πρώτη γραμμή του μετώπου.
6 Απριλίου 1941: Η Γερμανία επιτίθεται στην Ελλάδα. Αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση. Ο Ελληνικός Στρατός εγκαταλείπει το μέτωπο στην Βόρειο Ήπειρο. Εγκαταλείπει ταυτόχρονα για πρώτη φορά νεκρούς και ζωντανούς αδελφούς.
Ιούνιος 1942: Αρχίζει και στη Βόρειο Ηπειρο η Εθνική Αντίσταση. Οι Βορειο-ηπειρώτες οργανώνονται στην απελευθερωτική οργάνωση «Μέτωπο Απελευθερώσεως Βορείου Ηπείρου» (ΜΑΒΗ). Οι Β. Σαχίνης, Α. Κοκκαβέσης, Η. Κώνστας, Γ. Τάσιος και Σπ. Ντάσιος πρωτοστατούν στην ίδρυση της ΜΑΒΗ. Η ηρωική αυτή οργάνωση απέβλεπε στην αναθέρμανση της πατριωτικής κινήσεως των Βορειο-ηπειρωτών και στην ενσωμάτωση της ιδιαίτερης πατρίδας τους, στον εθνικό κορμό. Αλλά το ΜΑΒΗ αντιμετώπιζε απ' την αρχή διπλή επίθεση: Αφ' ενός των Ιταλών - Αλβανών φασιστών και αφ' ετέρου του ενιαίου μετώπου των βαλκανικών κομμουνιστικών οργανώσεων. Και, παρά τις προσπάθειές του, διαλύεται δια πυρός και σιδήρου. Οι ιδρυτές της δολοφονούνται άγρια προς παραδειγματισμό του Βοριεοηπειρωτικού Ελληνισμού.
12 Ιουνίου 1942: Η Ελληνική Κυβέρνηση του Καΐρου με υπόμνημα της, έθεσε στους Συμμάχους το θέμα της Βορείου Ηπείρου. Δεκέμβριος 1942: Η Αγγλική Κυβέρνηση κάνει ευνοϊκή δήλωση για το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα, στην Βουλή των Κοινοτήτων.
1943: Το ΜΑΒΗ σε επαφή με τον Ε ΕΣ συνεχίζουν τον αντιστασιακό τους αγώνα, αλλά το ελληνικό και το αλβανικό ΕΑΜ αποφασίζουν τη διάλυσή τους.
10 Αυγούστου 1943: Το Ελληνικό και το αλβανικό ΕΑΜ υπογράφουν το Σύμφωνο της Κονισπόλεως.
17 Νοεμβρίου 1943: δολοφονείται άγρια στο Αργυρόκαστρο από τους αλβανούς κομμουνιστές και τους ντόπιους έλληνες συνεργάτες τους, ο ηγέτης του ΜΑΒΗ Βασίλης Σαχίνης.
3 Δεκεμβρίου 1943: δολοφονείται με τον ίδιο τρόπο και ο αρχηγός της Αυτόνομης Χειμάρρας Γιώργης Μπολάνος. Το ΜΑΒΗ αποκεφαλίστηκε, οι ομάδες του σε όλα τα χωριά της Βορείου Ηπείρου αποκαλύφθηκαν, εκδιώχθηκαν και πολλά στελέχη τους δολοφονήθηκαν αγρίως ή πέρασαν στην Ελλάδα.
12 Οκτωβρίου 1944: Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας από την γερμανική Κατοχή, ο αρχηγός του Ε ΕΣ στρατηγός Ν. Ζέρβας εισηγείται να ενσωματωθεί αμέσως η Βόρειος Ήπειρος. Αντιδρούν οι αριστεροί.
19 Οκτωβρίου 1944: Ο Γεώργιος Παπανδρέου ως πρωθυπουργός, διακηρύσσει ότι η Βόρειος Ήπειρος είναι αναπόσπαστο τμήμα της πατρίδος μας.
29 Νοεμβρίου 1944: Ο ηγέτης του αλβανικού ΕΑΜ Εμβέρ Χότζα εισέρχεται στα Τίρανα και ανακηρύσσει τη «Λαϊκή δημοκρατία της Αλβανίας». Η ελληνική κυβέρνηση θέτει επισήμως το ζήτημα της διεκδικήσεως της Β. Ηπείρου.
10 Νοεμβρίου 1945: Η Αμερικανική Κυβέρνηση προβαίνει σε ρητή ευνοϊκή δήλωση. Το ζήτημα συζητείται και εγγράφεται στην ημερησία διάταξη του Συνεδρίου Ειρήνης των Παρισίων, αλλά τελικά αποσύρεται από την ελληνική κυβέρνηση και παραπέμπεται προς εξέταση από το Συμβούλιο υπουργών Εξωτερικών των Τεσσάρων Νικητριών δυνάμεων που έκτοτε εκκρεμεί
15 Μαϊου 1946: Στη Σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων Μεγάλων δυνάμεων, που έγινε στο Παρίσι στις 15 Μαΐου 1946, ανακινεί το ζήτημα ο Άγγλος υπουργός Μπαίβιν. Αντιδρά ο Σοβιετικός υπουργός Μολότωφ - και η συζήτηση αναβάλλεται.
29 Ιουλίου 1946: Η Αμερικανική Γερουσία υποστηρίζει παμψηφεί την παραχώρηση της Β. Ηπείρου –και των Δωδεκανήσων- στην Ελλάδα.
21 Αυγούστου 1946: Ο Κων. Τσαλδάρης αντικρούει στον ΟΗΕ αλβανική ψευδολογία σχετικά με την Βόρεια Ήπειρο.
30 Αυγούστου 1946: Στην Ολομέλεια του ΟΗΕ, επανεξετάζεται το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα. διεξάγονται οξύτατες συζητήσεις και αντιδρά ο Σοβιετικός υπουργός Μολότωφ. Έτσι, το θέμα επαναφέρεται στο. Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων Μεγάλων δυνάμεων, όπου παραμένει ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ εκκρεμές.
31 Μαίου 1960: Ο Γεώργιος Παπανδρέου, σε συνεδρίαση της ελληνικής Βουλής καθόρισε σαφέστατα τις δυο πλευρές του Βορειο-ηπειρωτικού ζητήματος: Της εδαφικής διεκδικήσεως και της προστασίας του πληθυσμού. Και κατέληξε, με την περίφημη δήλωση:
«Εκείνο πάντως το οποίον οφείλουν όλαι αι ελληvικαί Κυβερvήσεις να γνωρίζουν, είναι ότι το Βορειο-ηπειρωτικόv θέμα υφίσταται. Και εκείνο το οποίον απαγορεύεται εις τον αιώνα, είναι -δι' οιονδήποτε λόγον- η απάρνησις του ιερού αιτήματος.
» Εκείνο το οποίον ουδέποτε θα επετρέπετο vα επαναληφθεί δια την Βόρειον Ήπειρον, είναι εκείνο το οποίον συνέβη -δυστυχώς- με την Κύπρον, δια την οποίαν εγράφη η απάρνησις της ενώσεως.
» Καθ' όσον αφορά την Βόρειον Ήπειρον, η διεκδίκησις είναι ιερά και απαράγραπτος. Η διαχείρησις όμως του θέματος, ο τρόπος και ο χρόνος, είναι θέματα Κυβερνήσεων. Είναι θέμα διεθνών περιστάσεων. Είναι θέμα της Ιστορίας».
Και ο Γ. Παπανδρέου, κατέληξε:
«Αλλ' εκτός της εθνικής διεκδικήσεως, υπάρχει και κάτι άλλο καθημεριvόν, επείγον θέμα: Η προστασία του πληθυσμού της Βορείου Ηπείρου. Η προστασία της ζωής, της τιμής και της περιουσίας του.
» Εις το σημείον αυτό, έχομεν χρέος να διεξαγάγωμεν συνεχώς αγώνας. Οι μάρτυρες αδελφοί μας, ζητούν από την Μητέρα πατρίδα μόνον συνεχή στοργικήν συμπαράστασιν. )ιότι ζουν, υπό το κράτος της αφορήτου τυραννίας. Και αυτήν την στοργήν, οφείλομεν να τους παράσχωμεν!».
Ιούνιος 1960: Ο Σοφοκλής Βενιζέλος αναπτύσσει το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα, ως μειονοτικό - αυτονομιακό εντός της Αλβανίας, στον Γενικό Γραμματέα της Σοβιετικής Ενώσεως Ν. Κρουστσώφ. Τον πείθει να το δεχθεί.
Νοέμβριος 1960: Ο Σοβιετικός ηγέτης, Νικήτα Χρουτσώφ μεταφέρει το Βορειο-ηπειρωτικό Θέμα στην διάσκεψη των 81 Κομμουνιστικών Κομμάτων. Η θετική αντίδραση του σοβιετικού ηγέτη εξοργίζει τον αρχηγό του Αλβανικού κράτους Ενβέρ Χότζα. Οι τεταμένες σχέσεις του Χότζα με την Σοβιετική Ένωση λόγω των ιδεολογικών και πολιτικών διαφορών τους, αλλά και λόγω του συγκυριακού καιροσκοπισμού του αλβανού ηγέτη οδήγησε στη οριστική και απόλυτη διακοπή των σχέσεων Αλβανίας-Σοβιετίας. Η Αλβανία του Ε. Χότζα προσκολλάται στην Κίνα. Έτσι, χάθηκε άλλη μια ευκαιρία για κάποια ρύθμιση.
13 Νοεμβρίου 1967: Στην Αλβανία, με το Ν. . 4337 καταργείται και τίθεται εκτός νόμου κάθε μορφή θρησκευτικής λατρείας. Κλείνονται ή βεβηλώνονται οι χώροι λατρείας των Ελλήνων Βορειο-ηπειρωτών, αποσχηματίζονται οι κληρικοί, διώκονται όσοι αντιστέκονται έστω και με κρυφή λατρεία.
6 Μαϊου 1971: Αποκαθίστανται οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδος - Αλβανίας. διατηρείται όμως η εμπόλεμη κατάσταση που άρχισε το 1941 και η εκκρεμότητα ενώπιον των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων Μεγάλων δυνάμεων για την ρύθμιση των συνόρων.
7 Οκτωβρίου 1981: Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέδωσε ψήφισμα. Απευθύνεται στον ΟΗΕ, το Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την παγκόσμια Κοινή Γνώμη. Με το ψήφισμα αυτό περιγράφει και καταγγέλλει «τους διωγμούς και τας πιέσεις που διαπράττονται εις βάρος του Ορθοδόξου Ελληνισμού της Βορείου Ηπείρου». Τονίζει δηλαδή ότι «τετρακόσιαι χιλιάδες Έλληνες Ορθόδοξοι, με μακραίωνα χριστιανικήν και ελληνικήν πολιτιστικήν παράδοσιν, υποχρεώνονται βαναύσως να ζουν χωρίς Θεόν και θρησκείαν - εις το άθεον καθεστώς της Αλβανίας. εν υπάρχει εκεί, ούτε είς Επίσκοπος σήμερον. Άπαντες οι ιερείς, απεσχηματίσθησαν. Οι ναοί εκλείσθησαν ή μετεβλήθησαν εις μουσεία και κέντρα ψυχαγωγίας. Τοιουτοτρόπως, επί σειράν ετών οι πιστοί μένουν αλειτούργητοι, αβάπτιστοι, ακήδευτοι, χωρίς Χριστούγεννα και Πάσχα και άλλας εορτάς. Συγχρόνως δε, κατά χιλιάδας εξορίζονται και φυλακίζονται, δια τον μόνον λόγον ότι είναι Χριστιανοί και Έλληνες. Τοιαύτη καταπίεσις του θρησκευτικού συναισθήματος, εις ουδέν των υπαρχόντων αθέων ολοκληρωτικών καθεστώτων παρατηρείται».
Στη συνέχεια με το ψήφισμά της, η Ιερά Σύνοδος «ζητεί την παρέμβασιν πάντων, παρά τη Κυβερνήσει των Τιράνων, όπως παύσουν οι ως άνω διωγμοί και καταστούν σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα». Τέλος, διαβεβαιώνει τους Βορειο-ηπειρώτες ότι η Εκκλησία της Ελλάδος «θα συνεχίσει τον αγώνα και την συμπαράστασίν της, μέχρι της πλήρους αποκαταστάσεως των θρησκευτικών ελευθεριών των».
23 Απριλίου 1975: Με το 5339 Ν. . «περί αλλαγής ακαταλλήλων ονομάτων και επωνύμων» εντείνεται η πολιτική αφελληνισμού των Βορειο-ηπειρωτών.
25 Αυγούστου 1982: Ο Μητροπολίτης ρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης Σεβαστιανός απέστειλε, «ανοικτή επιστολή» προς το Παγκόσμιο Πανηπειρωτικό Συνέδριο που συνήλθε στα Ιωάννινα. Τονίζει μεταξύ άλλων, ότι «το δράμα των αδελφών μας της Βορείου Ηπείρου δεν είναι θέμα πολιτικόν, ούτε κομματικόν. Είναι εθνικόν. Και ως τοιούτο, χρήζει της συμπαραστάσεως όλων μας».
22 Φεβρουαρίου 1984: Πραγματοποιείται στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών μεγαλειώδες συλλαλητήριο, με κυρίαρχο σύνθημα: «Έλληνες, θυμηθείτε τη σκλάβα αδελφή σας Βόρεια Ήπειρο». Αίσθηση προκάλεσε η αλληγορία μικρής κοπέλας, ντυμένης με την ελληνική τοπική ενδυμασία της Βορείου Ηπείρου: Ήταν αλυσοδεμένη πάνω σε μεγάλο Σταυρό - σαν να ήταν η ίδια «εσταυρωμένη».
5 Μαρτίου 1984: Εκδόθηκε η υπ' αριθμόν 38/ 5-3-1984 απόφαση του ΟΗΕ, με την οποία διαπιστώνεται επισήμως και καταδικάζεται διεθνώς η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Αλβανία, σε βάρος των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου.
27 Ιουνίου 1984: Το Εθνικό Συνέδριο της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αμερικής και Καναδά, που συνήλθε στην Νέα Υόρκη (από 27 Ιουνίου μέχρι 2 Ιουλίου 1984), είχε βασικό θέμα συζητήσεως το Βορειο-ηπειρωτικό. Στο ψήφισμα που εκδόθηκε υπογραμμίζεται η αντίθεση του Συνεδρίου σε κάθε σκέψη ή πράξη για άρση της εμπολέμου καταστάσεως με την Αλβανία, εφ' όσον το Βορειο-ηπειρωτικό ζήτημα παραμένει ανοικτό ενώπιον των τεσσάρων υπουργών Εξωτερικών των Μεγάλων δυνάμεων. Στη συνέχεια, το ψήφισμα επιβεβαιώνει την αμετακίνητη θέση, σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε προσωρινή ρύθμιση των διαφορών των δυο κρατών θα πρέπει να συνδέεται με εγγύηση από την πλευρά της Αλβανίας για άμεση και πιστή εφαρμογή της υπ' αριθμόν 38/5.3.1984 αποφάσεως του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα του ελληνικού πληθυσμού της Βορείου Ηπείρου. Τέλος, το Συνέδριο ευχαριστεί με το ψήφισμα α) την επιτροπή Ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, β) το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, γ) Τη διεθνή Αμνηστία, δ) το Αμερικανικό Κογκρέσο, ε) το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, στ) την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος και ζ) την Αρχιεπισκοπή Βορείου και Νοτίου Αμερικής «για το έμπρακτο ενδιαφέρον τους σχετικά με τους Βορειο-ηπειρώτες».
11Απριλίου 1985: Στην Αλβανία πεθαίνει Ο δικτάτορας Ενβέρ Χότζια. Τον διαδέχεται Ο Ραμίζ Αλία.
Απρίλιος 1986: Η ελληνική Κυβέρνηση εκδήλωσε τη διάθεση να τερματίσει την «εμπόλεμη κατάσταση» που υφίσταται μεταξύ της Ελλάδος και της Αλβανίας, απ' το 1940. Το θέμα όμως αποσιωπήθηκε, ύστερα από έντονη αντίδραση της Αξιωματικής Αντιπολιτεύσεως και των Συλλόγων των Βορειο-ηπειρωτών, που αξίωσαν ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ να δοθούν εγγυήσεις από την πλευρά της Αλβανίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα του εκεί Ελληνισμού. (Βλέπε εφημερίδες Απρίλιο του 1986).
Αύγουστος 1986: Με πράξη του υπουργικού Συμβουλίου - που ουδέποτε δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως - αίρεται η εμπόλεμος κατάσταση Ελλάδας - Αλβανίας. Νομική αμφισβήτηση της εγκυρότητας της πράξεως.
Δεκέμβριος 1986: Τις τελευταίες μέρες του χρόνου αυτού, καινούριες παρεμφερείς δηλώσεις του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, προκάλεσαν νέες οξείς αντιδράσεις των ιδίων ως άνω πλευρών. Παρά τις έντονες αντιδράσεις, η Κυβέρνηση ήρε το εμπόλεμο με την Αλβανία - χωρίς ανταλλάγματα- στα τέλη του 1987. Για την άρση του εμπολέμου χωρίς ανταλλάγματα, ο τότε Μητροπολίτης ρυϊνουπόλεως Σεβαστιανός εξέδωσε ειδικό βιβλίο, με τον τίτλο «Η άρσις του εμπολέμου: επιτυχία ή εθνική συμφορά;» Περί το τέλος, σημειώνει:
Και το ερώτημα είναι: Τί επιτύχαμε εμείς, λοιπόν, υπέρ των Βορειο-ηπειρωτών με την άρσιν του εμπολέμου; Επετύχαμε ένα πράγμα: επισημοποιήσαμε την δουλεία τους και τον άνευ όρων αφελληνισμό τους, από τους «φίλους» μας Αλβανούς!
Μάης 1989: Δυο σημαντικά γεγονότα, απασχολούν ζωηρά την Κοινή Γνώμη:
1. Στην Αλβανία έγινε απογραφή. Βρέθηκαν 3 εκατομμύρια άνθρωποι. Και η εκεί Κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι από αυτούς, οι 58 χιλιάδες είναι Έλληνες. Οι υπόλοιποι μέχρι τις 400 χιλιάδες τι έγιναν; Ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός πρώτος και αργότερα άλλοι, καταγγέλλουν βιαίως την ανακοίνωση ως Ψευδή και τους αριθμούς ως πλαστούς.
2. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Κάρολος Παπούλιας εδήλωσεν ότι η Αλβανία ΕΝ καταπατεί τα ανθρώπινα δικαιώματα των Βορειο-ηπειρωτών. Καταιγισμός επικριτικών σχολίων από τον Τύπο.
Μάης 1989: Το οικονομικό και Κοινοτικό Συμβούλιο του ΟΗΕ με τα 54 μέλη, ομόφωνα καταδίκασε την Αλβανία «για την απάνθρωπη μεταχείριση της ελληνικής μειονότητας και για την έλλειψη συνεργασίας με τα αρμόδια Όργανα του ΟΗΕ για την προστασία των Ανθρωπίνων ικαιωμάτων» .
Δεκέμβρης 1989. Το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα απασχολεί καθημερινά τον ελληνικό Τύπο. Η καταπάτηση των Ανθρωπίνων ικαιωμάτων των Βορειο-ηπειρωτών, είναι σε ημερησία διάταξη.
Γενάρης 1990: Αντιπροσωπεία Βορειο-ηπειρωτών από τις ΗΠΑ ήλθε στην Ελλάδα για διαβουλεύσεις σχετικά με το Βορειο-ηπειρωτικό. Στο μεταξύ οι αρχηγοί των ελληνικών κομμάτων δήλωσαν ότι στηρίζουν το αίτημα για τα Ατομικά δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία.
6 Ιανουαρίου 1990: «Το Μήνυμα της Ελευθερίας» που δημοσιεύθηκε σε όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες, προκαλεί σάλο. ιεκτραγωδεί τις ανθρώπινες καταπιέσεις που υφίστανται οι Βορειο-ηπειρώτες«για να ξεχάσουν θρησκεία, γλώσσα, πατρίδα. Είναι πέντε χιλιάδες πολιτικοί κρατούμενοι αυτοί που σαπίζουν στις φυλακές και εκατό χιλιάδες στα ανελέητα στρατόπεδα συγκεντρώσεων». Το Μήνυμα υπογράφουν πνευματικοί άνθρωποι Πανελληνίου κύρους, όπως οι: Οδυσσέας Ελύτης, Αλέξης Μινωτής, Μανούσος Μανούσακας, Ευάγγελος Αβέρωφ - Τοσίτσας, Μανώλης Ανδρόνικος, Νίκος Μάρτης, Ιωάννα Τσάτσου, Τάκης Χορν και άλλοι.
11 Ιανουαρίου 1990: Συγκλόνισε το Πανελλήνιο το μεγαλειώδες συλλαλητήριο που οργάνωσε στην Αθήνα η Συντονιστική Επιτροπή Βορειο-ηπειρωτικού Αγώνα. Ομιλητής ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός. Τα του συλλαλητηρίου, μεταδόθηκαν από ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας.
Ιανουάριος 1990: Οι Κρητικοί με πρωτοπόρους τους Σφακιανούς έδωσαν ένα δυναμικό «παρών» στον πανελλήνιο ξεσηκωμό για την καταπάτηση των Ανθρωπίνων ικαιωμάτων στη Βόρεια Ήπειρο. Την αρχή έκαμε ο Σύνδεσμος Σφακιανών παπάδων, ο οποίος αφιέρωσε Το ετήσιο ημερολόγιό του στη Βόρεια Ήπειρο και στα πρωτοφανή βασανιστήρια που υφίστανται οι εκεί αδελφοί μας. Στη συνέχεια, οι Κοινότητες της επαρχίας (αλφαβητικά Αγίου Ιωάννη, Ασφένδου – Βουβά και Ίμβρου, όπως και η Ένωση Σφακιανών Αθήνας - Πειραιά, εξέδωσαν Ψηφίσματα θερμής συμπαραστάσεως, τα οποία δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες της Κρήτης και της Αθήνας. (Εφημερίδα «Σφακιά» φύλλο 57).
Ιανουάριος 1990. Καθημερινά δημοσιεύματα στον ελληνικό και διεθνή Τύπο, περιγράφουν αιματηρές εξεγέρσεις στην Αλβανία με πρωταγωνιστές τη νεολαία και τους Βορειο-ηπειρώτες, εναντίον του στυγνού καθεστώτος Αλία: Εκτελέσεις και θάνατοι από μεσαιωνικά βασανιστήρια. Ηλεκτροφόρα σύρματα στα σύνορα της χώρας, εμποδίζουν την απόδραση.
25 Ιανουαρίου 1990: δεκάδες Βορειο-ηπειρώτες φυγάδες που βρίσκονται στην Αθήνα, πραγματοποίησαν εντυπωσιακή ενέργεια: τέθηκαν συμβολικά με χονδρές αλυσίδες, στα κάγκελα της αλβανικής Πρεσβείας. Φεβρουάριος 1991. Το Αλβανικό Υπουργείο ικαιοσύνης, δεν εγκρίνει εντός ενός μηνός, όπως προέβλεπε, το Προεδρικό διάταγμα περί πολιτικού πλουραλισμού στη χώρα, την ίδρυση της πολιτικής οργάνωσης της ΟΜΟΝΟΙΑΣ. Η ΟΜΟΝΟΙΑ, σύμφωνα με το ίδιο διάταγμα θεωρείται ιδρυθείσα αφού δεν δόθηκε ούτε αρνητική απάντηση. Στην χώρα ως αντίπαλο δέος ιδρύεται η πολιτική οργάνωση Τσαμουριά, η ίδρυση της οποίας ανακοινώνετε επίσημα από το Αλβανικό κράτος. (η έγκριση έγινε στις 22.02.1991, ενώ σε μια εβδομάδα έληγε η προθεσμία για να υποβάλει κάθε παράταξη υποψηφιότητες βουλευτών).
Φεβρουάριος - Μάρτιος 1991. Σύμφωνα με τον τότε εκλογικό νόμο η ΟΜΟΝΟΙΑ είναι εκλογικός φορέας. Απαγορεύεται όμως σ΄ αυτή, κατ΄ αυθαίρετο τρόπο να κατεβάσει υποψήφιους βουλευτές σε όλη την Αλβανική επικράτεια και περιορίζετε σε πέντε εκλογικές περιφέρειες στην αμφιλεγόμενη «μειονοτική ζώνη». Η ΟΜΟΝΟΙΑ «χάνει» όλες τις δίκες για να αποκτήσει το δικαίωμα να κατεβάσει υποψήφιους βουλευτές τουλάχιστον και στις τρεις ακόμα περιφέρειες των πόλεων Αργυροκάστρου, ελβίνου και Αγίων Σαράντα.
Την ίδια περίοδο, η ΟΜΟΝΟΙΑ πετυχαίνει την εκτύπωση των ψηφοδελτίων σε δύο γλώσσες, ελληνικά και αλβανικά. Είναι αναγκασμένη ωστόσο να διεξάγει προεκλογική εκστρατεία κάτω από απειλές και εκφοβισμούς. Παρόλα αυτά κατορθώνει να βγάλει πέντε βουλευτές για την Αλβανική Βουλή των διακοσίων πενήντα εδρών. (31 Μαρτίου -6 Aπριλίου 1991).
Ιούνιος 1991. Η κυβέρνηση του Κόμματος Εργασίας, σήμερα Σοσιαλιστικό Κόμμα, του Φάτος Νάνο πέφτει. Σχηματίζεται κυβέρνηση Εθνικής Σταθερότητας με την συμμετοχή όλων των κοινοβουλευτικών φορέων. Στην ΟΜΟΝΟΙΑ, ενώ είναι τρίτη δύναμη στη Βουλή, μετά από το δημοκρατικό Κόμμα, δεν επετράπη η συμμετοχή στη νέα κυβέρνηση, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες.
Ιούλιος 1991. Πυρπολούνται και λεηλατούνται όλα τα μέχρι τότε καταστήματα ελληνικών συμφερόντων στην πόλη των Αγίων Σαράντα από Αλβανούς εξτρεμιστές που δρουν συστηματικά στην περιοχή.
Σεπτέμβριος 1991. Η «Ε.Ε.Μειονότητα» μέσω της οργάνωσης ΟΜΟΝΟΙΑ διεκδικεί την καθιέρωση της ελληνικής γλώσσας σε όλα τα μαθήματα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (8-χρονη παιδεία ), το άνοιγμα νέων σχολείων για την εκμάθηση της μητρικής γλώσσας απ΄ όλους τους Έλληνες οπουδήποτε αυτοί κατοικούν στην Αλβανία, την εκμάθηση στα σχολεία της ιστορίας του ελληνικού έθνους και την γεωγραφία της Ελλάδας. Η κυβέρνηση συνασπισμού με Πρωθυπουργό τον Υλι Μπούφι, αρνείται την εκπλήρωση των αιτημάτων αυτών. Προετοιμάζεται από την Εθνική Ελληνική Κοινότητα ψήφισμα με τα ίδια αιτήματα και το υπογράφουν εντός 48 ωρών δέκα χιλιάδες Έλληνες σε όλη τη χώρα. Το ψήφισμα παραδόθηκε στη . Α Σ. Ε (σήμερα Ο Α Σ Ε).
Ταυτόχρονα δάσκαλοι και μαθητές κατεβαίνουν σε απεργία επ΄ αορίστω. Μετά από δεκαπέντε ημέρες αποχής από τα μαθήματα, η Αλβανική κυβέρνηση αποφασίζει, (με την υπ’ αριθμό. 17/27.09.1991 οδηγία), την διδασκαλία στην ελληνική όλων των μαθημάτων και το άνοιγμα σχολείων στα μικτά χωριά - θύλακες του καθεστώτος του Χότζα, εντός της αμφιλεγόμενης μειονοτικής ζώνης. εν ανοίγονται σχολεία ούτε στις πόλεις των Αγίων Σαράντα,, Αργυροκάστρου και ελβίνου, ούτε στη Χειμάρρα και την Πρεμετή.
Οκτώβριος 1991. Η Αλβανική Βουλή απορρίπτει σχέδιο νόμου «Για την παιδεία των μελών των μειονοτήτων στην Αλβανία» που προτείνει ο Βουλευτής της ΟΜΟΝΟΙΑΣ Π.. Μπάρκας.
Οκτώβριος 1991 Η Αλβανική Βουλή ψηφίζει νόμο που δεν επιτρέπει ίδρυση κομμάτων με εθνικό και θρησκευτικό χαρακτήρα. Στόχος ήταν η ΟΜΟΝΟΙΑ να αποκλεισθεί η δυνατότητα να μετατραπεί σε κόμμα
Οκτώβριος 1991. Οι βουλευτές της ΟΜΟΝΟΙΑΣ γίνονται στόχος ληστειών και εκφοβισμού. «Άγνωστοι» διέρρηξαν το δωμάτιο που μένει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΟΜΟΝΟΙΑΣ και παίρνουν από ασφαλισμένο χαρτοφύλακα όλα τα έγγραφα που είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα.
Νοέμβριος 1991, σημειώνεται άστοχη απόπειρα δολοφονίας, μέσω προμελετημένου αυτοκινητιστικού ατυχήματος, κατά του βουλευτή της ΟΜΟΝΟΙΑΣ Π. .Μπάρκα και της συζύγου του.
Νοέμβριος 1991 – Ιανουάριος 1992. Η ΟΜΟΝΟΙΑ γίνεται στόχος σύσσωμου του Αλβανικού τύπου. Κατηγορείται εσκεμμένα για ακραίες εθνικιστικές τάσεις.
Ιανουάριος 1992 Εξτρεμιστικά-εθνικιστικά στοιχεία την 6η Ιανουαρίου θέλησαν να ρίξουν στη θάλασσα τον έξαρχο της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας, Αναστάσιο, κατά τον αγιασμό των υδάτων (μετά από λίγους μήνες, 2 Αυγούστου 1992, ο ίδιος ενθρονίζεται αρχιεπίσκοπος Τιράνων και πάσης Αλβανίας)
Φεβρουάριος 1992 (04.02.1992). Η Αλβανική Βουλή αποκλείει με τον νέο εκλογικό νόμο την ΟΜΟΝΟΙΑ να είναι εκλογικός φορέας για τις εκλογές τις 22 Μαρτίου 1991. Έτσι η Εθνική Ελληνική Κοινότητα αδυνατεί να διαθέτει άμεση εκπροσώπηση στην Αλβανική Βουλή. Παρά την διεθνή πίεση δεν επετράπη η αλλαγή του νόμου. Επιλέγεται ο έμμεσος τρόπος εκπροσώπησης των Ελλήνων της Αλβανίας στην Αλβανική Βουλή, μέσω του νεοϊδρυθέντος κόμματος της Ε Α (Ένωση Ανθρωπίνων δικαιωμάτων)
Φεβρουάριος 1992. Στην ΕΑ προβάλλονται αμέτρητα εμπόδια με εμφανή στόχο να αποκλειστεί από τις εκλογές. Η προκλητική στάση της αλβανικής εξουσίας προκαλεί την εκ νέου παρέμβαση της διεθνούς Κοινότητας (Συμβούλιο της Ευρώπης) για να ανοίξει ο δρόμος για τη συμμετοχή της ΕΑ στις δεύτερες πολυκομματικές εκλογές στην Αλβανία.
20 Μαρτίου 1992. Σημειώνεται το πρώτο αιματηρό προεκλογικό επεισόδιο στις νέες εκλογές στην Αλβανία. 36 ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες Αλβανοί αστυνομικοί πυροβολούν απροειδοποίητα κατά αυτοκινήτου σε προεκλογική αποστολή στη ρόπολη τραυματίζοντας θανάσιμα ένα μέλος της εκλογικής ομάδας του υποψήφιου βουλευτή της ίδιας περιφέρειας. Το επεισόδιο προκαλεί την διαμαρτυρία χιλιάδων Ελλήνων οι οποίοι, την επόμενη μέρα, ξεχύθηκαν στους δρόμους της πόλης του Αργυροκάστρου σε πορείες διαμαρτυρίας κατά της αστυνομίας και των αρχών. Αποτέλεσμα όλων αυτών των ενεργειών είναι ώστε η Ε Α να βγάλει μόνο δύο βουλευτές στις μονοεδρικές Αργυροκάστρου και Αγίων Σαράντα. Ο περιορισμός που της επιβλήθηκε να κατεβάσει υποψηφίους, μόνο σε 30 περιφέρειες την εμπόδισαν να πετύχει και να διεκδικήσει έδρες από το αναλογικό σύστημα του εκλογικού νόμου.
Μάιος – Ιούνιος 1992. Η κυβέρνηση του δημοκρατικού Κόμματος αποφασίζει να διαιρέσει διοικητικά τον νομό των Αγίων Σαράντα σε δύο νομούς: του ελβίνου και των Αγίων Σαράντα. Ταυτόχρονα, μη λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική παράδοση απέσπασε από την περιφέρεια Αργυροκάστρου τους δύο προαναφερόμενους νομούς και τους προσήρτησε στην περιφέρεια Αυλώνας.
Δεν υπάρχει καμία δικαιολόγηση αυτής της κίνησης πέρα από τον έκδηλο στόχο να διαιρεθεί αφενός ο συμπαγής όγκος της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας και να παρεμποδιστεί η μεταξύ των μειονοτικών πληθυσμών επικοινωνία αλλά και η επικοινωνία με τις τοπικές αρχές. Ένας επιπλέον στόχος υπήρξε ασφαλώς και η προσπάθεια του αλβανικού κράτους να εμποδίσει την επίτευξη θετικών εκλογικών αποτελεσμάτων για το κόμμα της μειονότητας.
Ιούλιος 1992: Τοπικές εκλογές Παρά τα μέτρα εκ μέρους της κυβέρνησης του δημοκρατικού Κόμματος, το Κόμμα της ΕΑ πετυχαίνει τα καλύτερα δυνατά εκλογικά αποτελέσματα στις τοπικές εκλογές τις 26 Ιουλίου. Στους τρεις νομούς, Αργυροκάστρου, ελβίνου και Αγίων Σαράντα εκλέγει Έλληνες νομάρχες και στην πόλη των Αγίων Σαράντα δήμαρχο.
Αύγουστος 1992: Ενθρονίστηκε στα Τίρανα ο εκλεγείς Ορθόδοξος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Κύριος Αναστάσιος. Η εκλογή του έγινε, μετά την αλλαγή του εκεί πολιτεύματος προς το δημοκρατικότερο. Ας ελπίσωμε βελτίωση της ζωής των Βορειο-ηπειρωτών.
Οκτώβριος 1992 Ανοίγουν ελληνικές τάξεις (πρώτες τάξεις δημοτικού σχολείου) στο έλβινο και Αγίους Σαράντα. Όχι όμως στο Αργυρόκαστρο
Φεβρουάριος 1993. 600 από τις 1300 εικόνες της Μητρόπολης Αργυροκάστρου, με ιδιαίτερη αξία που φυλάσσονταν στα μουσεία του Αργυροκάστρου εξαφανίζονται.
Απρίλιος 1993: Ο Πάπας επισκέπτεται την Αλβανία. Γίνεται δεκτός με τιμές και χειροτονεί εκεί καθολικούς Επισκόπους. Την ίδια εποχή, η αλβανική Κυβέρνηση αρνείται να δεχθεί τους τρεις ορθοδόξους Επισκόπους Μητροπολίτες (Αργυροκάστρου, Κορυτσάς, Βερατίου), απειλεί δε συνεχώς τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο με απέλαση. Ο Σεβαστιανός διαμαρτύρεται.
Ιούνιος 1993. Απελαύνεται με πρωτοφανή και βίαιο τρόπο ο αρχιμανδρίτης από την Μητρόπολη Αργυροκάστρου «ένεκα της φιλελληνικής στάσης και της αντιαλβανικής δράσης. Σε αντίποινα, η Κυβέρνηση της Αθήνας απέλασε 5.000 Αλβανούς λαθρομετανάστες. Η «Ελευθεροτυπία» (30.6.93)τόνιζε: Έπρεπε να απελάσωμε όχι μόνο 5 αλλά 50 χιλιάδες. Κι αυτό ως πρώτη δόση, των 300 χιλιάδων Αλβανών λαθρομεταναστών. Ακολουθούν βιαιότητες κατά μελών της Ελληνικής και Ορθόδοξης κοινότητας. Στη ρόπολη αναπτύσσονται εκατοντάδες αστυνομικοί κάνοντας χρήση βίας υπό το πρόσχημα της πρόληψης πιθανών κινητοποιήσεων από μέρος των Ελλήνων σε υπεράσπιση του Αρχιμανδρίτη. Ακολουθούν ψηφίσματα με χιλιάδες υπογραφές από Έλληνες και αλβανούς ορθοδόξους Η προκλητική παρουσία στο χώρο της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας της αστυνομίας και των μυστικών υπηρεσιών, αποτελεί πλέον συνηθισμένο φαινόμενο.
14 Ιουλίου 1993. Ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στις 14 του μήνα: Ζητούμε από τους Αλβανούς για τους Βορειο-ηπειρώτες, ακριβώς αυτό που ζητούν εκείνοι για τους ομοεθνείς τους στο Κοσσυφοπέδιο - (δηλαδή αυτονομία).
Ο Σεβαστιανός υπερακοντίζει: Το δικαίωμα της αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου είναι κεκτημένο από το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας του 1914, το οποίον υπέγραψε και απεδέχθη
και η Αλβανία.
17 Ιουλίου 1993: Πυρπολείται ο Ναός της Καλογοραντζής στο νομό Αργυροκάστρου. Είναι ο πρώτος ναός στον οποίο μόλις είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες αναστήλωσής του. Το φαινόμενο αυτό θα επαναληφθεί τα επόμενα χρόνια. Το 1999 λόγου χάρη θα πυρποληθούν ο μόλις αναστηλωμένος ναός στο Βούνο της Χειμάρρας, το μοναστήρι στην Κακομιάς του ελβίνου, ο νεόδμητος ναός στο Μετόχι και θα βεβηλωθεί ο επίσης νεόδμητος ναός στα Εξαμίλια. Είναι ωστόσο δεκάδες οι περιπτώσεις ληστειών σε ναούς και μοναστήρια και η υπεξαίρεση αντικείμενων πολιτισμικής αξίας.
Αύγουστος 1993 (05.08.93) Διοργανώνεται απόπειρα δολοφονίας κατά του Έλληνα νομάρχη του ελβίνου. (10.08.93) Ο αρχηγός της αστυνομίας (βορειοαλβανικής καταγωγής) οργανώνει άγριους ξυλοδαρμούς κατά των Ελλήνων στο έλβινο, στο Φοινίκι και στο Μεσοπόταμο. 18 άτομα τραυματίζονται και ορισμένοι μεταφέρονται στα Ιωάννινα (19.08.93) Η κατάσταση που διαμορφώνεται στο χώρο της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας αναγκάζει τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΑΣΕ για τα Ανθρώπινα ικαιώματα κ. Βαν Ντερ Στούλ, να επισκεφτεί εσπευσμένα τις ελληνικές περιοχές. (Μέχρι το τέλος του 1993 ο κ. Βαν Ντερ Στουλ θα είναι τρεις φορές στον χώρο της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας, ενώ μέσα σε 15 μήνες επισκέφθηκε την περιοχή εννέα φορές). Παρά ταύτα όμως η κατάσταση επιδεινώνεται όσον αφορά την παραβίαση των ανθρωπίνων και εθνικών δικαιωμάτων Σεπτέμβριος 1993. Με υπ’αρίθμ. 19/13.09.93 οδηγία της κυβέρνησης, ακυρώνεται η προηγούμενη οδηγία αρ. 19/27.09.91, περί παροχής στοιχειώδους παιδείας στην ελληνική γλώσσα. Κι αυτό με το σκεπτικό ότι αν συνεχιζόταν η εφαρμογή της οδηγίας 17/1991, τα ελληνόπουλα ως Αλβανοί πολίτες, δεν θα μάθουν τα αλβανικά, ως εκ τούτου τα μαθήματα στο εξής δεν θα διδάσκονται μόνο στην ελληνική αλλά και στην αλβανική σε ένα ποσοστό 60 και 40 τοις εκατό αντίστοιχα. Σαν αποτέλεσμα όμως το σύστημα ήταν έτσι διαρθρωμένο που τα ελληνοπούλα ούτε ελληνικά ούτε αλβανικά μπορούσαν να μάθουν . Η ίδια οδηγία επίσης αφαιρεί από τα νομαρχιακά συμβούλια το δικαίωμα να αποφασίσουν την λειτουργία νέων σχολείων. Το δικαίωμα αυτό ανατέθηκε πλέον στο υπουργείο Παιδείας. Σαν αποτέλεσμα στα σχολεία των Αγίων Σαράντα, ελβίνου και σε άλλα τέσσερα κατοικημένα κέντρα με μικτό πληθυσμό, (Μπίστρισσα, Μ.Τ.Σ, Μετόχι και Αργυρόκαστρο), οι πρώτες τάξεις δεν ανοίγουν την νέα σχολική χρονιά. Το Υπουργείο Παιδείας, αρμοδιότητα του οποίου είναι πλέον η χορήγηση άδειας για λειτουργία νέου σχολείου, δεν το επιτρέπει. Σαν αποτέλεσμα κλείνουν εκ νέου έξι ελληνικά σχολεία, η λειτουργία των οποίων διήρκησε μόνο μια χρονιά Τα σχολεία (στις πόλεις Αργυροκάστρου, ελβίνου και Αγίων Σαράντα) θα επαναλειτουργήσουν το 1996.
Οκτώβριος 1993. Η επικαιρότητα του πρώτου δεκαήμερου αφορά τις αντιπαραθέσεις μεταξύ αστυνομίας, μαθητών και γονέων για την συνέχιση και νέας πρώτης τάξης στα προαναφερόμενα σχολεία.
Ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος ήταν οι παρεμβάσεις της αστυνομίας για το κλείσιμο του «σχολείου» στο Αργυρόκαστρο, όπου δεν υπήρξε μέχρι τότε επίσημη πρώτη τάξη. Συνεχίζεται παράλληλα και η άγρια βία της αστυνομίας κατά των Ελλήνων. Αποκορύφωμα αποτελεί το συμβάν που σημειώνεται στις 21.10.93 όταν, από τον χωρίς λόγο ξυλοδαρμό της, μια γυναίκα πεθαίνει στην Κρανιά και μερικοί άλλοι κάτοικοι του ίδιου χωριού δέχονται σοβαρά τραύματα.
Οκτώβριος 1993. Tην ίδια περίοδο, με την απόλυση του μοναδικού Έλληνα δημοσιογράφου από τον τοπικό κρατικό Ραδιοφωνικό Σταθμό Αργυροκάστρου κλείνει ουσιαστικά και η εκπομπή στην ελληνική γλώσσα στο σταθμό αυτό. Λεηλατείται ταυτόχρονα η φωνοθήκη της εκπομπής. Aς αποτέλεσμα όλη η ηχογραφημένη μουσική παράδοση του ελληνισμού της Αλβανίας καταστρέφεται ολοσχερώς.
Νοέμβριος 1993. Η κατάσταση παραβίασης των ανθρωπίνων και εθνικών δικαιωμάτων στην Εθνική Ελληνική Κοινότητα δεν αλλάζει, παρά την επίσκεψη του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών Κάρολου Παπούλια στα Τίρανα (Νοέμβριος 1993) , τις υποσχέσεις των Τιράνων για βελτίωση της κατάστασης αυτής και παρά τις πιέσεις της δύσης προς την ίδια κατεύθυνση.
Η προαναφερόμενη περίοδος είναι από τις πιο κρίσιμες όσον αφορά την αναγκαστική εγκατάλειψη των εστιών τους από μέρος των Ελλήνων. Ο αριθμός των οικογενειών που εγκατέλειψαν τις εστίες τους αγγίζει τις 5 χιλιάδες. Η φυγή πλήττει κυρίως τις πόλεις, όπου οι ελληνικές οικογένειες είναι κυρίως οικογένειες διανοουμένων και δημοσίων υπαλλήλων. Αυτό συμβαίνει διότι με τις απολύσεις από τις θέσεις εργασίας, καταρρέουν οικονομικά αλλά και διότι αισθάνονται περισσότερο την πίεση και την ανασφάλεια. Φεύγουν όπως αναφέραμε, δημόσιοι υπάλληλοι, άνθρωποι της τέχνης και των γραμμάτων (17 Έλληνες ζωγράφοι και γλύπτες αριθμούνταν στο Αργυρόκαστρο και απόμειναν μόνο ένας ή δύο) Έφυγαν επίσης το 30 τοις εκατό των δασκάλων, και το 40 – 50 τοις εκατό των άλλων επαγγελμάτων. Έφυγαν ακόμα 25 ιατροί καθώς επίσης το πιο ζωτικό τμήμα κάθε κοινότητας, δηλ., άτομα ηλικίας 20 – 45 χρόνων. Οι Έλληνες που απέμειναν ήταν κυρίως παιδιά σχολικής ηλικίας και γέροντες. Τονίζουμε ωστόσο ότι η αντίσταση προς την φυγή είχε ακόμα αρκετά περιθώρια και έτεινε μάλιστα προς την επιστροφή. Έτσι κατά το 1993 στις ελληνικές περιοχές του Αργυροκάστρου επέστρεψαν για να συνεχίσουν το σχολείο στις ελληνικές περιοχές 175 μαθητές
Περίοδος 1992-1993
Παρατηρούνται τα ακόλουθα φαινόμενα :
1. Οι Έλληνες, κυρίως στις πόλεις και ιδιαίτερα στις τρεις βασικές πόλεις του Νότου, αποκλείονται από την διαδικασία ιδιωτικοποίησης των κρατικών περιουσιών, ανεξαρτήτως του ότι οι σχετικοί νόμοι τους ευνοούν . Αποκλείονται κατά προκλητικό τρόπο από κάθε δημοπρασία και μόνο όταν θα δωροδοκήσουν με πάρα πολλά χρήματα τους υπαλλήλους των κρατικών υπηρεσιών θα μετάσχουν σε κάτι τέτοιο.
συνέχεια στο μέρος 2
Σαν σήμερα η Ελλάδα έκανε μεγάλη μ@λ@κί@!!!!
Διαβάστε για να ξέρετε τι σας γίνεται!
Το 1987 με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου αίρεται η εμπόλεμη κατάσταση της Ελλάδας με την Αλβανία....
Το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα δημιουργήθηκε ιστορικά ως αποτέλεσμα της διχοτόμησης της Ηπείρου, που διέπραξαν το 1913 οι Μεγάλες δυνάμεις, με «πρωτοπόρους» την Ιταλία και την Αυστροουγγαρία και παράλληλα, της ανυποχώρητης στάσης του Βορειο-ηπειρωτικού Ελληνισμού να αποδεχθεί τα τετελεσμένα της παράνομης απεχθούς αυτής πράξης. Μέχρι το 1912, όποτε ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος η ιστορία του βορείου τμήματος του Ηπειρωτικού χώρου, είναι αυτή της Ενιαίας Ηπείρου, που εκτείνεται από τον Αμβρακικό Κόλπο έως και τον Γενουσό ποταμό. Με τη διχοτόμηση της Ηπείρου δημιουργήθηκε το ανύπαρκτο μέχρι τότε Αλβανικό Κράτος.
Πρώτο βήμα για την δημιουργία του Αλβανικού κράτους, έγιναν δύο κινήσεις στα τέλη του 1912, με προτροπή της Ιταλίας. Ο Αλβανός Φύλαρχος Ισμαήλ Κεμάλ, ονομαζόμενος και Ισμαήλ μπέη Βλιώρα κήρυξε στις 28 Νοεμβρίου 1912 στον Αυλώνα «την ανεξαρτησία της Αλβανίας».
Δεύτερο βήμα ήταν η απόφαση των Μεγάλων δυνάμεων να αναγνωρίσουν αμέσως το κράτος αυτό (Δεκέμβριος 1912). Έτσι, όταν ο ελληνικός στρατός, μετά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων (21-2-1913) προχωρούσε νικηφόρα για απελευθερώσει τον Αυλώνα, βρέθηκε μπροστά στην κατηγορηματική άρνηση της Ιταλίας που εσπευσμένα είχε αναγνωρίσει το νεότυκτο αλβανικό κράτος. Ο ελληνικός στρατός αναγκάστηκε να σταματήσει την προέλασή του προς τον Αυλώνα, αφού η Ιταλία δήλωσε τότε διεθνώς ότι εάν ο ελληνικός στρατός θα προχωρήσει θα κήρυττε τον πόλεμο στην Ελλάδα, η οποία αντιμετώπιζε τότε και άλλα προβλήματα στο Αιγαίο.
Τρίτο βήμα έγινε όταν στις 17 Μαΐου 1913, στην Συνθήκη του Λονδίνου (με την οποία τερματιζόταν ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος), για πρώτη φορά αναφερόταν σε διεθνές έγγραφο η λέξη «Αλβανία»
Τέταρτο βήμα για τη δημιουργία του Αλβανικού κράτους είναι το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (29 Ιουλίου 1913), με το οποίο ιδρύθηκε το κράτος αυτό.
Με αυτόν τον τρόπο, οι Μεγάλες δυνάμεις, «τακτοποίησαν» τα πράγματα στα Βαλκάνια. Όχι βέβαια από αγάπη προς στους Αλβανούς, αλλά επειδή προσέβλεπαν σε μελλοντική κυριαρχία του κράτους αυτού.
Το αρνητικό για τον Ελληνισμό του βόρειου τμήματος της Ηπείρου, δεν ήταν η ίδρυση του Αλβανικού κράτους, αλλά η επαίσχυντη απόφαση των Μεγάλων δυνάμεων να συμπεριλάβουν μέσα στα όρια του νεότευκτου αυτού κράτους ελληνικότητα από χιλιετίες εδάφη, διότι ήθελαν να είναι όσο το δυνατό μεγαλύτερο το κράτος που ίδρυσαν, ώστε να είναι μεγάλο και το δικό τους αντίστοιχο όφελος, όταν θα αποκτούσαν μελλοντικά την κυριαρχία του. Ας δούμε τώρα βήμα-βήμα όλα τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν από το 1912 και μέχρι τούδε και που είναι συνδεδεμένα με τη γένεση του Αλβανικού Κράτους και του Βορειο-ηπειρωτικού Ζητήματος και κατά κάποιο τρόπο επηρέασαν το Ζήτημα αυτό.
5 Οκτωβρίου 1912: Οι ελληνικές δυνάμεις διαβαίνουν την ελληνοτουρκική μεθόριο και κινούνται προς την Ελασσόνα, ενώ στο ηπειρωτικό μέτωπο οι διαταγές προβλέπουν αμυντικό αγώνα, σε πρώτη φάση.
26 Οκτωβρίου 1912: Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.
5 Νοεμβρίου 1912: Ο Χειμαρριώτης συνταγματάρχης Σ. Σπυρομήλιος με Χειμαρριώτες και Κρητικούς εθελοντές αποβιβάζεται και απελευθερώνει τη Χειμάρρα.
24 Νοεμβρίου 1912: Το 1ο Σύνταγμα Πεζικού αποβιβάζεται στους Αγ. Σαράντα.
28 Νοεμβρίου 1912: Συνέλευση Τουρκαλβανών στον Αυλώνα και «διακήρυξη ανεξαρτησίας της Αλβανίας», υπό του Αλβανού φύλαρχου Ισμαήλ Κεμαλ μπέη Βλιώρα. Η αποκοπή των τουρκικών δυνάμεων στη δυτική Βαλκανική και η αυστροϊταλική αντίθεση στην έξοδο Ελλάδας και Σερβίας στην Αδριατική καθιστούν «αναγκαία» την ίδρυση αλβανικού κράτους.
30 Νοεμβρίου 1912: Το 1ο Σ.Π. μετά τον αιφνιδιασμό του από εχθρικές δυνάμεις στις όχθες του Καλασιώτη -καθ' οδόν προς έλβινο- επιστρέφει δια θαλάσσης στην Πρέβεζα.
3-16 Δεκεμβρίου 1912: Οι δυνάμεις συμφωνούν στην Πρεσβευτική Συνδιάσκεψη του Λονδίνου με την αυστροϊταλική πολιτική για ίδρυση αυτόνομου αλβανικού κράτους. Αρχίζει το παζάρι για τα σύνορα καθώς απορρίπτεται η ελληνική πρόταση για .δημοψήφισμα στις περιοχές της Ηπείρου, που όπως διαφαίνεται Ιταλοί και Αυστριακοί πιέζουν να ενταχθούν στο αλβανικό κρατικό μόρφωμα. Ρωσία και Γαλλία τάσσονται υπέρ της αποδόσεως στην Ελλάδα και της Βορείου Ηπείρου.
7 Δεκεμβρίου 1912: Η ημιλαρχία της 3ης Μεραρχίας εισέρχεται στην Κορυτσά.
21 Φεβρουαρίου 1913: Απελευθέρωση των Ιωαννίνων.
23 Φεβρουαρίου 1913: Απελευθέρωση του Λεσκοβικίου, από την 3η Μεραρχία.
27 Φεβρουαρίου 1913: Απελευθέρωση της Πρεμετής.
3 Μαρτίου 1913: Απελευθέρωση Κλεισούρας από την 3η Μεραρχία, των Αγ. Σαράντα από το απόσπασμα Αχέροντος και του Αργυροκάστρου και του έλβινου από την 8η Μεραρχία.
4 Μαρτίου 1913: Το Σύνταγμα Ιππικού εισέρχεται στο Τεπελένι.
17 Μαΐου 1913: Συνθήκη Λονδίνου. Η Τουρκία παραιτείται όλων των εδαφών της στην Ευρώπη δυτικώς της γραμμής Αίνόυ - Μήδειας (Αν. Θράκη) εξαιρουμένης της Αλβανίας(άρθρο 2) της οποίας τα σύνορα ο σουλτάνος και οι Βαλκάνιοι Σύμμαχοι αναθέτουν στις Έξι δυνάμεις να χαράξουν (άρθρο 3) παράλληλα με την απόφαση για τα νησιά του Αιγαίου (άρθρο 5).
29 Ιουλίου 1913: Η Αγγλία ρίχνει το βάρος της υπέρ των αυστροϊταλικών απόψεων και η Πρεσβευτική Συνδιάσκεψη του Λονδίνου αποφασίζει να χαραχθούν σύνορα μεταξύ Ακρωτηρίου Στύλος - Κορυτσάς και νοτίως, με εθνολογικό κριτήριο τη γλώσσα. Θύελλα διαμαρτυριών στην Ήπειρο και σ' όλη την Ελλάδα.
4-17 Δεκεμβρίου 1913: Υπογραφή του επαίσχυντου Πρωτοκόλλου Φλωρεντίας με το οποίο η Β. Ήπειρος παραχωρείται στην Αλβανία. Ένοπλα συλλαλητήρια στη Β. Ήπειρο, δημιουργία εθελοντικών σωμάτων.
31 Ιανουαρίου 1914: Τελεσίγραφο των Έξι δυνάμεων προς την ελληνική κυβέρνηση για αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων από τη Β. Ήπειρο εντός τριών μηνών με εκβιασμό της παραχώρησης των νήσων του Αιγαίου.
8 Φεβρουαρίου: Η ελληνική κυβέρνηση υποκύπτει στον εκβιασμό.
9 Φε8ρουαρίου 1914: Ο Σπ. Σπυρομήλιος υψώνει πρώτος στη Χειμάρρα τη σημαία του Αυτονομιακού Αγώνος.
13 Φεβρουαρίου 1914: Η Πανηπειρωτική Συντακτική Συνέλευση αποφασίζει την έναρξη αυτονομιακού αγώνος.
14 Φεβρουαρίου 1914: Συγκροτείται στο Αργυρόκαστρο η Κυβέρνηση της Αυτονόμου Hπείρoυ υπό τον Γεώργιο Xρnστάκη Ζωγράφο. Μέλη της ο ρυϊνουπόλεως (Αργυροκάστρου) Βασίλειος, ο Κορυτσάς Γερμανός, ο Βελλάς και Κονίτσης Σπυρίδων, ο Α. Καραπάνος (Εξωτερικών), ο Ι. Παρμενίδης (Οικονομικών) και ο αντισυνταγματάρχης ημ. ούλης (Στρατιωτικών).
17 Φεβρουαρίου 1914: Επίσημη διακήρυξη της αυτονομίας στο Αργυρόκαστρο. Ένας τιτάνιος αγώνας αρχίζει και παρά την εχθρότητα των Αθηνών οι Βορειο-ηπειρώτες με Ελλαδίτες εθελοντές απωθούν μετά σκληρές συγκρούσεις, τους Αλβανούς προς Βορράν.
24 Απριλίου 1914: Με παρέμβαση των δυνάμεων και υπόσχεση για «παραχωρήσεις» προς τους Βορειο-ηπειρώτες υπογράφεται ανακωχή.
5-17 Μαΐου 1914: Υπογράφεται το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας, από τις δυνάμεις και τους Αλβανούς και Ηπειρώτες(όπως αναφέρονται) αντιπροσώπους. Η Β. Ήπειρος αποκτά ιδιαίτερα δικαιώματα αυτονομίας: Ο στρατός και η χωροφυλακή αποτελούνται κατ' αναλογίαν «από στοιχεία των διαφόρων θρησκευμάτων», κατοχυρώνονται τα δικαιώματα των ορθοδόξων κοινοτήτων, στις οποίες η εκπαίδευση θα γίνεται ελληνιστί, ενώ και στη διοίκηση θα χρησιμοποιείται η ελληνική.
5 10 Ιουνlου 1914: Με το νόμο 172/14 η Ελλάδα παραχωρεί -υπό το κλίμα ευφορίας για την Αυτονομία- στην Αλβανία τη νήσο Σάσωνα (στη στρατηγικότατη είσοδο του κόλπου του Αυλώνος) που είχε απελευθερωθεί μαζί με τα Επτάνησα το 1864.
28 Ιουνίου 1914: δολοφονία του διαδόχου της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο.
28 Ιουλίου 1914 : Η Αυστροουγγαρία κηρύσσει τον πόλεμο στη Σερβία. Έναρξη Α' Παγκοσμίου Πολέμου.
14 Οκτωβρίου 1914: Λόγω της έκρυθμης καταστάσεως στην Αλβανία και της αναρχίας που επέφεραν οι εμφύλιες συγκρούσεις και η δράση ληστοσυμμοριών, κυρίως όμως λόγω της ευρωπαϊκής ρήξεως, οι δυνάμεις της Αντάντ δίνουν εντολή στον ελληνικό στρατό να ανακαταλάβει τη Βόρειο Ήπειρο. Η μαρτυρική γη ελεύθερη για δεύτερη φορά.
26 Απριλίου 1915: Η Αντάντ αναγνωρίζει τα ελληνικά δίκαια επί της Β. Ηπείρου.
31 Μαΐου 1914: Εκλέγονται οι πρώτοι Βορειο-ηπειρώτες βουλευτές της Ελληνικής Βουλής.
10 Αυγούστου 1916: Με πρόφαση την κατάληψη της Ανατ. Μακεδονίας και της Φλώρινας από τους Βουλγάρους, οι Ιταλοί προωθούνται από την περιοχή Αυλώνος και καταλαμβάνουν την Β. Ήπειρο υπό τα απαθή όμματα του κράτους των Αθηνών. Ξεσπά το σωτήριο Κίνημα της Αμύνης στη Θεσσαλονίκη. δυο μήνες αργότερα Γάλλοι καταλαμβάνουν την περιοχή Κορυτσάς.
21 Μαΐου 1917: Εν όψει της κατηχήσεως του Κινήματος Θεσσαλονίκης και στην Αθήνα οι Ιταλοί σπεύδουν δια του στρατηγού Ferrero να ανακηρύξουν στο Αργυρόκαστρο την Αλβανική Ανεξαρτησία. Ομοίως στην Κορυτσά ο Γάλλος διοικητής ανακηρύσσει την «Αλβανική Δημοκρατία».
17 Οκτωβρίου 1918: Η Τουρκία συνθηκολογεί στο Μούδρο. Τέσσερις μέρες αργότερα η Αυστρία και στις 29 η Γερμανία. Ο πόλεμος τελειώνει και η Ελλάδα ξεκινά το μεγάλο διπλωματικό αγώνα για υλοποίηση των εθνικών της δικαίων.
3 Φεβρουαρίου 1919: Συζητείται στην αρμοδία επιτροπή του Συνεδρίου Ειρήνης των Παρισίων η ελληνική διεκδίκηση επί της Β. Ηπείρου (μετατόπιση του νοτιοδυτικού συνόρου στο ακρωτήριο Γράμμαλα, βορείως της Χειμάρρας ώστε να προσαρτώνται οι νόμοι Αργυροκάστρου και Κορυτσάς). Οι Ιταλοί επιτυγχάνουν να απορριφθεί η πρόταση Βενιζέλου για δημοψήφισμα.
16/29 Ιουλίου 1919: Συμφωνία Τιτόνι-Βενιζέλου. Οι Ιταλοί αναλαμβάνουν να υποστηρίξουν την ελληνική διεκδίκηση επί της Β. Ηπείρου και η Ελλάς τη δορυφοροποίηση της Αλβανίας από την Ιταλία, η οποία θα προσαρτούσε και την περιοχή Αυλώνος. Παρά ταύτα καμιά πρόοδος δεν σημειώνεται και το Δεκέμβριο, που επαναφέρει το Βορειο-ηπειρωτικό στη διάσκεψη των Παρισίων ο Βενιζέλος, απορρίπτεται εκ νέου η πρότασή του για δημοψήφισμα.
5 Μαΐου 1920: Συμφωνία Καπεστίτσας. Τα γαλλικά στρατεύματα εκκενώνουν την περιοχή Κορυτσάς και με τη συμφωνία που υπογράφουν Έλληνες και Αλβανοί αντιπρόσωποι, η Ελλάς αναλαμβάνει να μην καταλάβει την περιοχή μέχρι την οριστική απόφαση της διασκέψεως Ειρήνης, η δε Αλβανία να σεβαστεί τα δικαιώματα των Ελλήνων της περιοχής. Έμμεση αλλά ουσιαστική αναγνώριση απ' την Αλβανία, των διεθνώς αναγνωρισθέντων δικαίων της Ελλάδος στην Βόρειο Ήπειρο. Σήμερα οι Αλβανοί δεν αναγνωρίζουν ύπαρξη ελληνικής μειονότητας στην περιοχή της Κορυτσάς.
17 Μαΐου 1920: Με ομόφωνη απόφαση, η Αμερικανική Γερουσία αναγνώρισε την ελληνικότητα της Βορείου Ηπείρου και εξέδωσε ψήφισμα για την παραχώρηση της στην Ελλάδα
9 Ιουλίου 1920: Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών κόμης Σφόρτσα καταγγέλλει τη συμφωνία Τιτόνι - Βενιζέλου. Η Ιταλία επιστρέφει στην πολιτική «ανεξάρτητης και ισχυρής Αλβανίας» και εκβιάζει εν όψει της Συνθήκης Ειρήνης. Λίγες εβδομάδες αργότερα με την ιταλοαλβανική συμφωνία των Τιράνων οι Ιταλοί εγκαταλείπουν τον Αυλώνα.
28 Ιουλίου 1920: Συνθήκη των Σεβρών, δικαίωση των ιστορικών πόθων των Ελλήνων. Η Ελλάς των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών είναι πραγματικότητα.
17 Δεκεμβρίου 1920 : Μετά τη μοιραία πολιτική αλλαγή της 1ης Νοεμβρίου στην Ελλάδα οι Ιταλοί προωθούν το αίτημα της Αλβανίας για ένταξη στην Κοινωνία των Εθνών (Κ.Τ.Ε.) και παραχώρηση μάλιστα σ' αυτήν 14 χωριών του Καζά Κορυτσάς που κατείχαν από το 1913 Ελλάς και Σερβία, με οροθετική αλλαγή.
21 Οκτωβρίου 1921: Η Αλβανία, γίνεται μέλος της Κοινωνίας των Εθνών και δηλώνει ότι αναλαμβάνει την υποχρέωση να σεβασθεί τα δικαιώματα του ελληνικού πληθυσμού της Βορείου Ηπείρου - άσχετα που η δήλωση, έμεινε μόνο στα χαρτιά.
9 Νοεμβρίου 1921: Με ιταλικές πιέσεις η διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών των δυνάμεων επαναφέρει σε ισχύ το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας και επιδικάζει τη Β. Ήπειρο στην Αλβανία.
13 Αυγούστου 1922: Η μοιραία τουρκική επίθεση στο Αφιόν Καραχισάρ. δυο εβδομάδες αργότερα οι κεμαλικές ορδές έμπαιναν στη Σμύρνη. Η ελληνική τραγωδία επιφέρει ήττες σ' όλα τα εθνικά μέτωπα. Το Δεκέμβριο οριστικοποιείται π απόδοση της Β. Ηπείρου, καθώς και των 14 χωριών του Καζά Κορυτσάς στην Αλβανία.
7 Μαρτίου 1923: Η Επιτροπή χαράξεως συνόρων υπό τον Ιταλό στρατηγό Τελίνι φθάνει στην Ήπειρο. Με αφορμή τη δολοφονία του (από αλβανική συμμορία όπως θα αποδειχθεί πολύ αργότερα) στις 27 Αυγούστου, ιταλικές δυνάμεις καταλαμβάνουν την ανοχύρωτη Κέρκυρα βομβαρδίζοντας καταυλισμούς προσφύγων. 1926: Ιταλοαλβανικό Σύμφωνο. Η Αλβανία καθίσταται ουσιαστικά ιταλικό προτεκτοράτο. Άνοιγμα της κυβερνήσεως Παγκάλου στα Τίρανα και υπογραφή τεσσάρων συμβάσεων, που δεν θα εφαρμοσθούν ποτέ.
1933: Η Αλβανία τροποποιούν το Σύνταγμά της και προχωράει σε πολιτική συστηματικού αφελληνισμού της Β. Ηπείρου με αιχμή το σχολικό ζήτημα. Από τα 373 ελληνικά σχολεία που λειτουργούσαν το 1902 (κατά τον G. Α. Virgili) το 1925 έχουν μείνει 70 και το 1933 δέκα! Με τη συνταγματική αναθεώρηση του έτους αυτού, τα ελληνικά σχολεία -ως “ιδιωτικά”- καταργούνται. Αναβρασμός και ίδρυση της «Νέας Φιλικής Εταιρίας» από τους Β. Σαχίνη, Γ. Χ. Παπαδόπουλο και υποπρόξενο Μηλιαρέση.
1934: Από τους Βορειο-ηπειρώτες συγκεντρώνονται 30.000 υπογραφές διαμαρτυρίας για την αφόρητη κατάσταση που επικρατεί στην Αλβανία και αποστέλλονται στο διεθνές δικαστήριο της Χάγης.
6 Απριλίου 1935: Το Το διεθνές δικαστήριο της Χάγης δικαιώνει με απόφασή του τους Βορειο-ηπειρώτες. Το μοναρχοφασιστικό καθεστώς του «βασιλιά» Ζώγου συνεχίζει τις συλλήψεις και τις εκτοπίσεις. ενώ ο Αλβανός υπ. Εξωτερικών Τζ. Τζαφέρι δηλώνει πως η ελληνική μειονότητα αριθμεί 18.000 άτομα.
7 Απριλίου 1939: Οι ιταλικές δυνάμεις καταλαμβάνουν αμαχητί την Αλβανία και προετοιμάζεται πυρετωδώς να επιτεθεί στην Ελλάδα.
4 Ιουλίου 1940: Με αλβανικό νόμο ορίζεται ότι κάθε κράτος που θα περιέλθει σε εμπόλεμη κατάσταση με την Ιταλία περιέρχεται αυτομάτως σε εμπόλεμη κατάσταση καί με την Αλβανία.
28 Οκτωβρίου 1940: Αρχίζει ο Ελληνο-Ιταλικός πόλεμος. Μαζί με τους Ιταλούς μάχονται εναντίον μας δύο αλβανικές μεραρχίες και άλλα μικρότερα στρατιωτικά τους τμήματα. Ο Ελληνικός στρατός θριαμβεύει. Απελευθερώνει την μια κατόπιν της άλλης, τις ελληνικές πόλεις. Την Ερσέκα, στις 18 Νοεμβρίου 1940. Την Κορυτσά και το Λεσκοβίκι, στις 22 Νοεμβρίου. Το Πόγραδετς, στις 30 Νοεμβρίου. Την Πρεμετή, στις 4 Δεκεμβρίου. Τους Αγίους Σαράντα, στις 6 Δεκεμβρίου. Το έλβινο, στις 7 Δεκεμβρίου. Το Αργυρόκαστρο, στις 9 Δεκεμβρίου. Την Χειμάρα, στις 22 Δεκεμβρίου. Την Κλεισούρα, στις 10 Ιανουαρίου 1941. Η Βόρεια Ήπειρος, έχει απελευθερωθεί σχεδόν ολόκληρη. Κατά τη διάρκεια της εποποιίας εκείνης, οι Βορειο-ηπειρώτες πανευτυχείς, έζησαν ημέρες ελεύθερες και με ενθουσιασμό πρόσφεραν στον ελληνικό στρατό φιλοξενία, αλλά και πολύτιμες πληροφορίες. Χρησίμευσαν δε, κατ' επανάληψη ως οδηγοί των Ελλήνων στρατιωτών, στην πρώτη γραμμή του μετώπου.
6 Απριλίου 1941: Η Γερμανία επιτίθεται στην Ελλάδα. Αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση. Ο Ελληνικός Στρατός εγκαταλείπει το μέτωπο στην Βόρειο Ήπειρο. Εγκαταλείπει ταυτόχρονα για πρώτη φορά νεκρούς και ζωντανούς αδελφούς.
Ιούνιος 1942: Αρχίζει και στη Βόρειο Ηπειρο η Εθνική Αντίσταση. Οι Βορειο-ηπειρώτες οργανώνονται στην απελευθερωτική οργάνωση «Μέτωπο Απελευθερώσεως Βορείου Ηπείρου» (ΜΑΒΗ). Οι Β. Σαχίνης, Α. Κοκκαβέσης, Η. Κώνστας, Γ. Τάσιος και Σπ. Ντάσιος πρωτοστατούν στην ίδρυση της ΜΑΒΗ. Η ηρωική αυτή οργάνωση απέβλεπε στην αναθέρμανση της πατριωτικής κινήσεως των Βορειο-ηπειρωτών και στην ενσωμάτωση της ιδιαίτερης πατρίδας τους, στον εθνικό κορμό. Αλλά το ΜΑΒΗ αντιμετώπιζε απ' την αρχή διπλή επίθεση: Αφ' ενός των Ιταλών - Αλβανών φασιστών και αφ' ετέρου του ενιαίου μετώπου των βαλκανικών κομμουνιστικών οργανώσεων. Και, παρά τις προσπάθειές του, διαλύεται δια πυρός και σιδήρου. Οι ιδρυτές της δολοφονούνται άγρια προς παραδειγματισμό του Βοριεοηπειρωτικού Ελληνισμού.
12 Ιουνίου 1942: Η Ελληνική Κυβέρνηση του Καΐρου με υπόμνημα της, έθεσε στους Συμμάχους το θέμα της Βορείου Ηπείρου. Δεκέμβριος 1942: Η Αγγλική Κυβέρνηση κάνει ευνοϊκή δήλωση για το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα, στην Βουλή των Κοινοτήτων.
1943: Το ΜΑΒΗ σε επαφή με τον Ε ΕΣ συνεχίζουν τον αντιστασιακό τους αγώνα, αλλά το ελληνικό και το αλβανικό ΕΑΜ αποφασίζουν τη διάλυσή τους.
10 Αυγούστου 1943: Το Ελληνικό και το αλβανικό ΕΑΜ υπογράφουν το Σύμφωνο της Κονισπόλεως.
17 Νοεμβρίου 1943: δολοφονείται άγρια στο Αργυρόκαστρο από τους αλβανούς κομμουνιστές και τους ντόπιους έλληνες συνεργάτες τους, ο ηγέτης του ΜΑΒΗ Βασίλης Σαχίνης.
3 Δεκεμβρίου 1943: δολοφονείται με τον ίδιο τρόπο και ο αρχηγός της Αυτόνομης Χειμάρρας Γιώργης Μπολάνος. Το ΜΑΒΗ αποκεφαλίστηκε, οι ομάδες του σε όλα τα χωριά της Βορείου Ηπείρου αποκαλύφθηκαν, εκδιώχθηκαν και πολλά στελέχη τους δολοφονήθηκαν αγρίως ή πέρασαν στην Ελλάδα.
12 Οκτωβρίου 1944: Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας από την γερμανική Κατοχή, ο αρχηγός του Ε ΕΣ στρατηγός Ν. Ζέρβας εισηγείται να ενσωματωθεί αμέσως η Βόρειος Ήπειρος. Αντιδρούν οι αριστεροί.
19 Οκτωβρίου 1944: Ο Γεώργιος Παπανδρέου ως πρωθυπουργός, διακηρύσσει ότι η Βόρειος Ήπειρος είναι αναπόσπαστο τμήμα της πατρίδος μας.
29 Νοεμβρίου 1944: Ο ηγέτης του αλβανικού ΕΑΜ Εμβέρ Χότζα εισέρχεται στα Τίρανα και ανακηρύσσει τη «Λαϊκή δημοκρατία της Αλβανίας». Η ελληνική κυβέρνηση θέτει επισήμως το ζήτημα της διεκδικήσεως της Β. Ηπείρου.
10 Νοεμβρίου 1945: Η Αμερικανική Κυβέρνηση προβαίνει σε ρητή ευνοϊκή δήλωση. Το ζήτημα συζητείται και εγγράφεται στην ημερησία διάταξη του Συνεδρίου Ειρήνης των Παρισίων, αλλά τελικά αποσύρεται από την ελληνική κυβέρνηση και παραπέμπεται προς εξέταση από το Συμβούλιο υπουργών Εξωτερικών των Τεσσάρων Νικητριών δυνάμεων που έκτοτε εκκρεμεί
15 Μαϊου 1946: Στη Σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων Μεγάλων δυνάμεων, που έγινε στο Παρίσι στις 15 Μαΐου 1946, ανακινεί το ζήτημα ο Άγγλος υπουργός Μπαίβιν. Αντιδρά ο Σοβιετικός υπουργός Μολότωφ - και η συζήτηση αναβάλλεται.
29 Ιουλίου 1946: Η Αμερικανική Γερουσία υποστηρίζει παμψηφεί την παραχώρηση της Β. Ηπείρου –και των Δωδεκανήσων- στην Ελλάδα.
21 Αυγούστου 1946: Ο Κων. Τσαλδάρης αντικρούει στον ΟΗΕ αλβανική ψευδολογία σχετικά με την Βόρεια Ήπειρο.
30 Αυγούστου 1946: Στην Ολομέλεια του ΟΗΕ, επανεξετάζεται το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα. διεξάγονται οξύτατες συζητήσεις και αντιδρά ο Σοβιετικός υπουργός Μολότωφ. Έτσι, το θέμα επαναφέρεται στο. Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων Μεγάλων δυνάμεων, όπου παραμένει ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ εκκρεμές.
31 Μαίου 1960: Ο Γεώργιος Παπανδρέου, σε συνεδρίαση της ελληνικής Βουλής καθόρισε σαφέστατα τις δυο πλευρές του Βορειο-ηπειρωτικού ζητήματος: Της εδαφικής διεκδικήσεως και της προστασίας του πληθυσμού. Και κατέληξε, με την περίφημη δήλωση:
«Εκείνο πάντως το οποίον οφείλουν όλαι αι ελληvικαί Κυβερvήσεις να γνωρίζουν, είναι ότι το Βορειο-ηπειρωτικόv θέμα υφίσταται. Και εκείνο το οποίον απαγορεύεται εις τον αιώνα, είναι -δι' οιονδήποτε λόγον- η απάρνησις του ιερού αιτήματος.
» Εκείνο το οποίον ουδέποτε θα επετρέπετο vα επαναληφθεί δια την Βόρειον Ήπειρον, είναι εκείνο το οποίον συνέβη -δυστυχώς- με την Κύπρον, δια την οποίαν εγράφη η απάρνησις της ενώσεως.
» Καθ' όσον αφορά την Βόρειον Ήπειρον, η διεκδίκησις είναι ιερά και απαράγραπτος. Η διαχείρησις όμως του θέματος, ο τρόπος και ο χρόνος, είναι θέματα Κυβερνήσεων. Είναι θέμα διεθνών περιστάσεων. Είναι θέμα της Ιστορίας».
Και ο Γ. Παπανδρέου, κατέληξε:
«Αλλ' εκτός της εθνικής διεκδικήσεως, υπάρχει και κάτι άλλο καθημεριvόν, επείγον θέμα: Η προστασία του πληθυσμού της Βορείου Ηπείρου. Η προστασία της ζωής, της τιμής και της περιουσίας του.
» Εις το σημείον αυτό, έχομεν χρέος να διεξαγάγωμεν συνεχώς αγώνας. Οι μάρτυρες αδελφοί μας, ζητούν από την Μητέρα πατρίδα μόνον συνεχή στοργικήν συμπαράστασιν. )ιότι ζουν, υπό το κράτος της αφορήτου τυραννίας. Και αυτήν την στοργήν, οφείλομεν να τους παράσχωμεν!».
Ιούνιος 1960: Ο Σοφοκλής Βενιζέλος αναπτύσσει το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα, ως μειονοτικό - αυτονομιακό εντός της Αλβανίας, στον Γενικό Γραμματέα της Σοβιετικής Ενώσεως Ν. Κρουστσώφ. Τον πείθει να το δεχθεί.
Νοέμβριος 1960: Ο Σοβιετικός ηγέτης, Νικήτα Χρουτσώφ μεταφέρει το Βορειο-ηπειρωτικό Θέμα στην διάσκεψη των 81 Κομμουνιστικών Κομμάτων. Η θετική αντίδραση του σοβιετικού ηγέτη εξοργίζει τον αρχηγό του Αλβανικού κράτους Ενβέρ Χότζα. Οι τεταμένες σχέσεις του Χότζα με την Σοβιετική Ένωση λόγω των ιδεολογικών και πολιτικών διαφορών τους, αλλά και λόγω του συγκυριακού καιροσκοπισμού του αλβανού ηγέτη οδήγησε στη οριστική και απόλυτη διακοπή των σχέσεων Αλβανίας-Σοβιετίας. Η Αλβανία του Ε. Χότζα προσκολλάται στην Κίνα. Έτσι, χάθηκε άλλη μια ευκαιρία για κάποια ρύθμιση.
13 Νοεμβρίου 1967: Στην Αλβανία, με το Ν. . 4337 καταργείται και τίθεται εκτός νόμου κάθε μορφή θρησκευτικής λατρείας. Κλείνονται ή βεβηλώνονται οι χώροι λατρείας των Ελλήνων Βορειο-ηπειρωτών, αποσχηματίζονται οι κληρικοί, διώκονται όσοι αντιστέκονται έστω και με κρυφή λατρεία.
6 Μαϊου 1971: Αποκαθίστανται οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδος - Αλβανίας. διατηρείται όμως η εμπόλεμη κατάσταση που άρχισε το 1941 και η εκκρεμότητα ενώπιον των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων Μεγάλων δυνάμεων για την ρύθμιση των συνόρων.
7 Οκτωβρίου 1981: Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέδωσε ψήφισμα. Απευθύνεται στον ΟΗΕ, το Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την παγκόσμια Κοινή Γνώμη. Με το ψήφισμα αυτό περιγράφει και καταγγέλλει «τους διωγμούς και τας πιέσεις που διαπράττονται εις βάρος του Ορθοδόξου Ελληνισμού της Βορείου Ηπείρου». Τονίζει δηλαδή ότι «τετρακόσιαι χιλιάδες Έλληνες Ορθόδοξοι, με μακραίωνα χριστιανικήν και ελληνικήν πολιτιστικήν παράδοσιν, υποχρεώνονται βαναύσως να ζουν χωρίς Θεόν και θρησκείαν - εις το άθεον καθεστώς της Αλβανίας. εν υπάρχει εκεί, ούτε είς Επίσκοπος σήμερον. Άπαντες οι ιερείς, απεσχηματίσθησαν. Οι ναοί εκλείσθησαν ή μετεβλήθησαν εις μουσεία και κέντρα ψυχαγωγίας. Τοιουτοτρόπως, επί σειράν ετών οι πιστοί μένουν αλειτούργητοι, αβάπτιστοι, ακήδευτοι, χωρίς Χριστούγεννα και Πάσχα και άλλας εορτάς. Συγχρόνως δε, κατά χιλιάδας εξορίζονται και φυλακίζονται, δια τον μόνον λόγον ότι είναι Χριστιανοί και Έλληνες. Τοιαύτη καταπίεσις του θρησκευτικού συναισθήματος, εις ουδέν των υπαρχόντων αθέων ολοκληρωτικών καθεστώτων παρατηρείται».
Στη συνέχεια με το ψήφισμά της, η Ιερά Σύνοδος «ζητεί την παρέμβασιν πάντων, παρά τη Κυβερνήσει των Τιράνων, όπως παύσουν οι ως άνω διωγμοί και καταστούν σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα». Τέλος, διαβεβαιώνει τους Βορειο-ηπειρώτες ότι η Εκκλησία της Ελλάδος «θα συνεχίσει τον αγώνα και την συμπαράστασίν της, μέχρι της πλήρους αποκαταστάσεως των θρησκευτικών ελευθεριών των».
23 Απριλίου 1975: Με το 5339 Ν. . «περί αλλαγής ακαταλλήλων ονομάτων και επωνύμων» εντείνεται η πολιτική αφελληνισμού των Βορειο-ηπειρωτών.
25 Αυγούστου 1982: Ο Μητροπολίτης ρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης Σεβαστιανός απέστειλε, «ανοικτή επιστολή» προς το Παγκόσμιο Πανηπειρωτικό Συνέδριο που συνήλθε στα Ιωάννινα. Τονίζει μεταξύ άλλων, ότι «το δράμα των αδελφών μας της Βορείου Ηπείρου δεν είναι θέμα πολιτικόν, ούτε κομματικόν. Είναι εθνικόν. Και ως τοιούτο, χρήζει της συμπαραστάσεως όλων μας».
22 Φεβρουαρίου 1984: Πραγματοποιείται στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών μεγαλειώδες συλλαλητήριο, με κυρίαρχο σύνθημα: «Έλληνες, θυμηθείτε τη σκλάβα αδελφή σας Βόρεια Ήπειρο». Αίσθηση προκάλεσε η αλληγορία μικρής κοπέλας, ντυμένης με την ελληνική τοπική ενδυμασία της Βορείου Ηπείρου: Ήταν αλυσοδεμένη πάνω σε μεγάλο Σταυρό - σαν να ήταν η ίδια «εσταυρωμένη».
5 Μαρτίου 1984: Εκδόθηκε η υπ' αριθμόν 38/ 5-3-1984 απόφαση του ΟΗΕ, με την οποία διαπιστώνεται επισήμως και καταδικάζεται διεθνώς η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Αλβανία, σε βάρος των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου.
27 Ιουνίου 1984: Το Εθνικό Συνέδριο της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αμερικής και Καναδά, που συνήλθε στην Νέα Υόρκη (από 27 Ιουνίου μέχρι 2 Ιουλίου 1984), είχε βασικό θέμα συζητήσεως το Βορειο-ηπειρωτικό. Στο ψήφισμα που εκδόθηκε υπογραμμίζεται η αντίθεση του Συνεδρίου σε κάθε σκέψη ή πράξη για άρση της εμπολέμου καταστάσεως με την Αλβανία, εφ' όσον το Βορειο-ηπειρωτικό ζήτημα παραμένει ανοικτό ενώπιον των τεσσάρων υπουργών Εξωτερικών των Μεγάλων δυνάμεων. Στη συνέχεια, το ψήφισμα επιβεβαιώνει την αμετακίνητη θέση, σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε προσωρινή ρύθμιση των διαφορών των δυο κρατών θα πρέπει να συνδέεται με εγγύηση από την πλευρά της Αλβανίας για άμεση και πιστή εφαρμογή της υπ' αριθμόν 38/5.3.1984 αποφάσεως του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα του ελληνικού πληθυσμού της Βορείου Ηπείρου. Τέλος, το Συνέδριο ευχαριστεί με το ψήφισμα α) την επιτροπή Ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, β) το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, γ) Τη διεθνή Αμνηστία, δ) το Αμερικανικό Κογκρέσο, ε) το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, στ) την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος και ζ) την Αρχιεπισκοπή Βορείου και Νοτίου Αμερικής «για το έμπρακτο ενδιαφέρον τους σχετικά με τους Βορειο-ηπειρώτες».
11Απριλίου 1985: Στην Αλβανία πεθαίνει Ο δικτάτορας Ενβέρ Χότζια. Τον διαδέχεται Ο Ραμίζ Αλία.
Απρίλιος 1986: Η ελληνική Κυβέρνηση εκδήλωσε τη διάθεση να τερματίσει την «εμπόλεμη κατάσταση» που υφίσταται μεταξύ της Ελλάδος και της Αλβανίας, απ' το 1940. Το θέμα όμως αποσιωπήθηκε, ύστερα από έντονη αντίδραση της Αξιωματικής Αντιπολιτεύσεως και των Συλλόγων των Βορειο-ηπειρωτών, που αξίωσαν ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ να δοθούν εγγυήσεις από την πλευρά της Αλβανίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα του εκεί Ελληνισμού. (Βλέπε εφημερίδες Απρίλιο του 1986).
Αύγουστος 1986: Με πράξη του υπουργικού Συμβουλίου - που ουδέποτε δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως - αίρεται η εμπόλεμος κατάσταση Ελλάδας - Αλβανίας. Νομική αμφισβήτηση της εγκυρότητας της πράξεως.
Δεκέμβριος 1986: Τις τελευταίες μέρες του χρόνου αυτού, καινούριες παρεμφερείς δηλώσεις του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, προκάλεσαν νέες οξείς αντιδράσεις των ιδίων ως άνω πλευρών. Παρά τις έντονες αντιδράσεις, η Κυβέρνηση ήρε το εμπόλεμο με την Αλβανία - χωρίς ανταλλάγματα- στα τέλη του 1987. Για την άρση του εμπολέμου χωρίς ανταλλάγματα, ο τότε Μητροπολίτης ρυϊνουπόλεως Σεβαστιανός εξέδωσε ειδικό βιβλίο, με τον τίτλο «Η άρσις του εμπολέμου: επιτυχία ή εθνική συμφορά;» Περί το τέλος, σημειώνει:
Και το ερώτημα είναι: Τί επιτύχαμε εμείς, λοιπόν, υπέρ των Βορειο-ηπειρωτών με την άρσιν του εμπολέμου; Επετύχαμε ένα πράγμα: επισημοποιήσαμε την δουλεία τους και τον άνευ όρων αφελληνισμό τους, από τους «φίλους» μας Αλβανούς!
Μάης 1989: Δυο σημαντικά γεγονότα, απασχολούν ζωηρά την Κοινή Γνώμη:
1. Στην Αλβανία έγινε απογραφή. Βρέθηκαν 3 εκατομμύρια άνθρωποι. Και η εκεί Κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι από αυτούς, οι 58 χιλιάδες είναι Έλληνες. Οι υπόλοιποι μέχρι τις 400 χιλιάδες τι έγιναν; Ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός πρώτος και αργότερα άλλοι, καταγγέλλουν βιαίως την ανακοίνωση ως Ψευδή και τους αριθμούς ως πλαστούς.
2. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Κάρολος Παπούλιας εδήλωσεν ότι η Αλβανία ΕΝ καταπατεί τα ανθρώπινα δικαιώματα των Βορειο-ηπειρωτών. Καταιγισμός επικριτικών σχολίων από τον Τύπο.
Μάης 1989: Το οικονομικό και Κοινοτικό Συμβούλιο του ΟΗΕ με τα 54 μέλη, ομόφωνα καταδίκασε την Αλβανία «για την απάνθρωπη μεταχείριση της ελληνικής μειονότητας και για την έλλειψη συνεργασίας με τα αρμόδια Όργανα του ΟΗΕ για την προστασία των Ανθρωπίνων ικαιωμάτων» .
Δεκέμβρης 1989. Το Βορειο-ηπειρωτικό Ζήτημα απασχολεί καθημερινά τον ελληνικό Τύπο. Η καταπάτηση των Ανθρωπίνων ικαιωμάτων των Βορειο-ηπειρωτών, είναι σε ημερησία διάταξη.
Γενάρης 1990: Αντιπροσωπεία Βορειο-ηπειρωτών από τις ΗΠΑ ήλθε στην Ελλάδα για διαβουλεύσεις σχετικά με το Βορειο-ηπειρωτικό. Στο μεταξύ οι αρχηγοί των ελληνικών κομμάτων δήλωσαν ότι στηρίζουν το αίτημα για τα Ατομικά δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία.
6 Ιανουαρίου 1990: «Το Μήνυμα της Ελευθερίας» που δημοσιεύθηκε σε όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες, προκαλεί σάλο. ιεκτραγωδεί τις ανθρώπινες καταπιέσεις που υφίστανται οι Βορειο-ηπειρώτες«για να ξεχάσουν θρησκεία, γλώσσα, πατρίδα. Είναι πέντε χιλιάδες πολιτικοί κρατούμενοι αυτοί που σαπίζουν στις φυλακές και εκατό χιλιάδες στα ανελέητα στρατόπεδα συγκεντρώσεων». Το Μήνυμα υπογράφουν πνευματικοί άνθρωποι Πανελληνίου κύρους, όπως οι: Οδυσσέας Ελύτης, Αλέξης Μινωτής, Μανούσος Μανούσακας, Ευάγγελος Αβέρωφ - Τοσίτσας, Μανώλης Ανδρόνικος, Νίκος Μάρτης, Ιωάννα Τσάτσου, Τάκης Χορν και άλλοι.
11 Ιανουαρίου 1990: Συγκλόνισε το Πανελλήνιο το μεγαλειώδες συλλαλητήριο που οργάνωσε στην Αθήνα η Συντονιστική Επιτροπή Βορειο-ηπειρωτικού Αγώνα. Ομιλητής ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός. Τα του συλλαλητηρίου, μεταδόθηκαν από ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας.
Ιανουάριος 1990: Οι Κρητικοί με πρωτοπόρους τους Σφακιανούς έδωσαν ένα δυναμικό «παρών» στον πανελλήνιο ξεσηκωμό για την καταπάτηση των Ανθρωπίνων ικαιωμάτων στη Βόρεια Ήπειρο. Την αρχή έκαμε ο Σύνδεσμος Σφακιανών παπάδων, ο οποίος αφιέρωσε Το ετήσιο ημερολόγιό του στη Βόρεια Ήπειρο και στα πρωτοφανή βασανιστήρια που υφίστανται οι εκεί αδελφοί μας. Στη συνέχεια, οι Κοινότητες της επαρχίας (αλφαβητικά Αγίου Ιωάννη, Ασφένδου – Βουβά και Ίμβρου, όπως και η Ένωση Σφακιανών Αθήνας - Πειραιά, εξέδωσαν Ψηφίσματα θερμής συμπαραστάσεως, τα οποία δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες της Κρήτης και της Αθήνας. (Εφημερίδα «Σφακιά» φύλλο 57).
Ιανουάριος 1990. Καθημερινά δημοσιεύματα στον ελληνικό και διεθνή Τύπο, περιγράφουν αιματηρές εξεγέρσεις στην Αλβανία με πρωταγωνιστές τη νεολαία και τους Βορειο-ηπειρώτες, εναντίον του στυγνού καθεστώτος Αλία: Εκτελέσεις και θάνατοι από μεσαιωνικά βασανιστήρια. Ηλεκτροφόρα σύρματα στα σύνορα της χώρας, εμποδίζουν την απόδραση.
25 Ιανουαρίου 1990: δεκάδες Βορειο-ηπειρώτες φυγάδες που βρίσκονται στην Αθήνα, πραγματοποίησαν εντυπωσιακή ενέργεια: τέθηκαν συμβολικά με χονδρές αλυσίδες, στα κάγκελα της αλβανικής Πρεσβείας. Φεβρουάριος 1991. Το Αλβανικό Υπουργείο ικαιοσύνης, δεν εγκρίνει εντός ενός μηνός, όπως προέβλεπε, το Προεδρικό διάταγμα περί πολιτικού πλουραλισμού στη χώρα, την ίδρυση της πολιτικής οργάνωσης της ΟΜΟΝΟΙΑΣ. Η ΟΜΟΝΟΙΑ, σύμφωνα με το ίδιο διάταγμα θεωρείται ιδρυθείσα αφού δεν δόθηκε ούτε αρνητική απάντηση. Στην χώρα ως αντίπαλο δέος ιδρύεται η πολιτική οργάνωση Τσαμουριά, η ίδρυση της οποίας ανακοινώνετε επίσημα από το Αλβανικό κράτος. (η έγκριση έγινε στις 22.02.1991, ενώ σε μια εβδομάδα έληγε η προθεσμία για να υποβάλει κάθε παράταξη υποψηφιότητες βουλευτών).
Φεβρουάριος - Μάρτιος 1991. Σύμφωνα με τον τότε εκλογικό νόμο η ΟΜΟΝΟΙΑ είναι εκλογικός φορέας. Απαγορεύεται όμως σ΄ αυτή, κατ΄ αυθαίρετο τρόπο να κατεβάσει υποψήφιους βουλευτές σε όλη την Αλβανική επικράτεια και περιορίζετε σε πέντε εκλογικές περιφέρειες στην αμφιλεγόμενη «μειονοτική ζώνη». Η ΟΜΟΝΟΙΑ «χάνει» όλες τις δίκες για να αποκτήσει το δικαίωμα να κατεβάσει υποψήφιους βουλευτές τουλάχιστον και στις τρεις ακόμα περιφέρειες των πόλεων Αργυροκάστρου, ελβίνου και Αγίων Σαράντα.
Την ίδια περίοδο, η ΟΜΟΝΟΙΑ πετυχαίνει την εκτύπωση των ψηφοδελτίων σε δύο γλώσσες, ελληνικά και αλβανικά. Είναι αναγκασμένη ωστόσο να διεξάγει προεκλογική εκστρατεία κάτω από απειλές και εκφοβισμούς. Παρόλα αυτά κατορθώνει να βγάλει πέντε βουλευτές για την Αλβανική Βουλή των διακοσίων πενήντα εδρών. (31 Μαρτίου -6 Aπριλίου 1991).
Ιούνιος 1991. Η κυβέρνηση του Κόμματος Εργασίας, σήμερα Σοσιαλιστικό Κόμμα, του Φάτος Νάνο πέφτει. Σχηματίζεται κυβέρνηση Εθνικής Σταθερότητας με την συμμετοχή όλων των κοινοβουλευτικών φορέων. Στην ΟΜΟΝΟΙΑ, ενώ είναι τρίτη δύναμη στη Βουλή, μετά από το δημοκρατικό Κόμμα, δεν επετράπη η συμμετοχή στη νέα κυβέρνηση, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες.
Ιούλιος 1991. Πυρπολούνται και λεηλατούνται όλα τα μέχρι τότε καταστήματα ελληνικών συμφερόντων στην πόλη των Αγίων Σαράντα από Αλβανούς εξτρεμιστές που δρουν συστηματικά στην περιοχή.
Σεπτέμβριος 1991. Η «Ε.Ε.Μειονότητα» μέσω της οργάνωσης ΟΜΟΝΟΙΑ διεκδικεί την καθιέρωση της ελληνικής γλώσσας σε όλα τα μαθήματα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (8-χρονη παιδεία ), το άνοιγμα νέων σχολείων για την εκμάθηση της μητρικής γλώσσας απ΄ όλους τους Έλληνες οπουδήποτε αυτοί κατοικούν στην Αλβανία, την εκμάθηση στα σχολεία της ιστορίας του ελληνικού έθνους και την γεωγραφία της Ελλάδας. Η κυβέρνηση συνασπισμού με Πρωθυπουργό τον Υλι Μπούφι, αρνείται την εκπλήρωση των αιτημάτων αυτών. Προετοιμάζεται από την Εθνική Ελληνική Κοινότητα ψήφισμα με τα ίδια αιτήματα και το υπογράφουν εντός 48 ωρών δέκα χιλιάδες Έλληνες σε όλη τη χώρα. Το ψήφισμα παραδόθηκε στη . Α Σ. Ε (σήμερα Ο Α Σ Ε).
Ταυτόχρονα δάσκαλοι και μαθητές κατεβαίνουν σε απεργία επ΄ αορίστω. Μετά από δεκαπέντε ημέρες αποχής από τα μαθήματα, η Αλβανική κυβέρνηση αποφασίζει, (με την υπ’ αριθμό. 17/27.09.1991 οδηγία), την διδασκαλία στην ελληνική όλων των μαθημάτων και το άνοιγμα σχολείων στα μικτά χωριά - θύλακες του καθεστώτος του Χότζα, εντός της αμφιλεγόμενης μειονοτικής ζώνης. εν ανοίγονται σχολεία ούτε στις πόλεις των Αγίων Σαράντα,, Αργυροκάστρου και ελβίνου, ούτε στη Χειμάρρα και την Πρεμετή.
Οκτώβριος 1991. Η Αλβανική Βουλή απορρίπτει σχέδιο νόμου «Για την παιδεία των μελών των μειονοτήτων στην Αλβανία» που προτείνει ο Βουλευτής της ΟΜΟΝΟΙΑΣ Π.. Μπάρκας.
Οκτώβριος 1991 Η Αλβανική Βουλή ψηφίζει νόμο που δεν επιτρέπει ίδρυση κομμάτων με εθνικό και θρησκευτικό χαρακτήρα. Στόχος ήταν η ΟΜΟΝΟΙΑ να αποκλεισθεί η δυνατότητα να μετατραπεί σε κόμμα
Οκτώβριος 1991. Οι βουλευτές της ΟΜΟΝΟΙΑΣ γίνονται στόχος ληστειών και εκφοβισμού. «Άγνωστοι» διέρρηξαν το δωμάτιο που μένει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΟΜΟΝΟΙΑΣ και παίρνουν από ασφαλισμένο χαρτοφύλακα όλα τα έγγραφα που είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα.
Νοέμβριος 1991, σημειώνεται άστοχη απόπειρα δολοφονίας, μέσω προμελετημένου αυτοκινητιστικού ατυχήματος, κατά του βουλευτή της ΟΜΟΝΟΙΑΣ Π. .Μπάρκα και της συζύγου του.
Νοέμβριος 1991 – Ιανουάριος 1992. Η ΟΜΟΝΟΙΑ γίνεται στόχος σύσσωμου του Αλβανικού τύπου. Κατηγορείται εσκεμμένα για ακραίες εθνικιστικές τάσεις.
Ιανουάριος 1992 Εξτρεμιστικά-εθνικιστικά στοιχεία την 6η Ιανουαρίου θέλησαν να ρίξουν στη θάλασσα τον έξαρχο της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας, Αναστάσιο, κατά τον αγιασμό των υδάτων (μετά από λίγους μήνες, 2 Αυγούστου 1992, ο ίδιος ενθρονίζεται αρχιεπίσκοπος Τιράνων και πάσης Αλβανίας)
Φεβρουάριος 1992 (04.02.1992). Η Αλβανική Βουλή αποκλείει με τον νέο εκλογικό νόμο την ΟΜΟΝΟΙΑ να είναι εκλογικός φορέας για τις εκλογές τις 22 Μαρτίου 1991. Έτσι η Εθνική Ελληνική Κοινότητα αδυνατεί να διαθέτει άμεση εκπροσώπηση στην Αλβανική Βουλή. Παρά την διεθνή πίεση δεν επετράπη η αλλαγή του νόμου. Επιλέγεται ο έμμεσος τρόπος εκπροσώπησης των Ελλήνων της Αλβανίας στην Αλβανική Βουλή, μέσω του νεοϊδρυθέντος κόμματος της Ε Α (Ένωση Ανθρωπίνων δικαιωμάτων)
Φεβρουάριος 1992. Στην ΕΑ προβάλλονται αμέτρητα εμπόδια με εμφανή στόχο να αποκλειστεί από τις εκλογές. Η προκλητική στάση της αλβανικής εξουσίας προκαλεί την εκ νέου παρέμβαση της διεθνούς Κοινότητας (Συμβούλιο της Ευρώπης) για να ανοίξει ο δρόμος για τη συμμετοχή της ΕΑ στις δεύτερες πολυκομματικές εκλογές στην Αλβανία.
20 Μαρτίου 1992. Σημειώνεται το πρώτο αιματηρό προεκλογικό επεισόδιο στις νέες εκλογές στην Αλβανία. 36 ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες Αλβανοί αστυνομικοί πυροβολούν απροειδοποίητα κατά αυτοκινήτου σε προεκλογική αποστολή στη ρόπολη τραυματίζοντας θανάσιμα ένα μέλος της εκλογικής ομάδας του υποψήφιου βουλευτή της ίδιας περιφέρειας. Το επεισόδιο προκαλεί την διαμαρτυρία χιλιάδων Ελλήνων οι οποίοι, την επόμενη μέρα, ξεχύθηκαν στους δρόμους της πόλης του Αργυροκάστρου σε πορείες διαμαρτυρίας κατά της αστυνομίας και των αρχών. Αποτέλεσμα όλων αυτών των ενεργειών είναι ώστε η Ε Α να βγάλει μόνο δύο βουλευτές στις μονοεδρικές Αργυροκάστρου και Αγίων Σαράντα. Ο περιορισμός που της επιβλήθηκε να κατεβάσει υποψηφίους, μόνο σε 30 περιφέρειες την εμπόδισαν να πετύχει και να διεκδικήσει έδρες από το αναλογικό σύστημα του εκλογικού νόμου.
Μάιος – Ιούνιος 1992. Η κυβέρνηση του δημοκρατικού Κόμματος αποφασίζει να διαιρέσει διοικητικά τον νομό των Αγίων Σαράντα σε δύο νομούς: του ελβίνου και των Αγίων Σαράντα. Ταυτόχρονα, μη λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική παράδοση απέσπασε από την περιφέρεια Αργυροκάστρου τους δύο προαναφερόμενους νομούς και τους προσήρτησε στην περιφέρεια Αυλώνας.
Δεν υπάρχει καμία δικαιολόγηση αυτής της κίνησης πέρα από τον έκδηλο στόχο να διαιρεθεί αφενός ο συμπαγής όγκος της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας και να παρεμποδιστεί η μεταξύ των μειονοτικών πληθυσμών επικοινωνία αλλά και η επικοινωνία με τις τοπικές αρχές. Ένας επιπλέον στόχος υπήρξε ασφαλώς και η προσπάθεια του αλβανικού κράτους να εμποδίσει την επίτευξη θετικών εκλογικών αποτελεσμάτων για το κόμμα της μειονότητας.
Ιούλιος 1992: Τοπικές εκλογές Παρά τα μέτρα εκ μέρους της κυβέρνησης του δημοκρατικού Κόμματος, το Κόμμα της ΕΑ πετυχαίνει τα καλύτερα δυνατά εκλογικά αποτελέσματα στις τοπικές εκλογές τις 26 Ιουλίου. Στους τρεις νομούς, Αργυροκάστρου, ελβίνου και Αγίων Σαράντα εκλέγει Έλληνες νομάρχες και στην πόλη των Αγίων Σαράντα δήμαρχο.
Αύγουστος 1992: Ενθρονίστηκε στα Τίρανα ο εκλεγείς Ορθόδοξος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Κύριος Αναστάσιος. Η εκλογή του έγινε, μετά την αλλαγή του εκεί πολιτεύματος προς το δημοκρατικότερο. Ας ελπίσωμε βελτίωση της ζωής των Βορειο-ηπειρωτών.
Οκτώβριος 1992 Ανοίγουν ελληνικές τάξεις (πρώτες τάξεις δημοτικού σχολείου) στο έλβινο και Αγίους Σαράντα. Όχι όμως στο Αργυρόκαστρο
Φεβρουάριος 1993. 600 από τις 1300 εικόνες της Μητρόπολης Αργυροκάστρου, με ιδιαίτερη αξία που φυλάσσονταν στα μουσεία του Αργυροκάστρου εξαφανίζονται.
Απρίλιος 1993: Ο Πάπας επισκέπτεται την Αλβανία. Γίνεται δεκτός με τιμές και χειροτονεί εκεί καθολικούς Επισκόπους. Την ίδια εποχή, η αλβανική Κυβέρνηση αρνείται να δεχθεί τους τρεις ορθοδόξους Επισκόπους Μητροπολίτες (Αργυροκάστρου, Κορυτσάς, Βερατίου), απειλεί δε συνεχώς τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο με απέλαση. Ο Σεβαστιανός διαμαρτύρεται.
Ιούνιος 1993. Απελαύνεται με πρωτοφανή και βίαιο τρόπο ο αρχιμανδρίτης από την Μητρόπολη Αργυροκάστρου «ένεκα της φιλελληνικής στάσης και της αντιαλβανικής δράσης. Σε αντίποινα, η Κυβέρνηση της Αθήνας απέλασε 5.000 Αλβανούς λαθρομετανάστες. Η «Ελευθεροτυπία» (30.6.93)τόνιζε: Έπρεπε να απελάσωμε όχι μόνο 5 αλλά 50 χιλιάδες. Κι αυτό ως πρώτη δόση, των 300 χιλιάδων Αλβανών λαθρομεταναστών. Ακολουθούν βιαιότητες κατά μελών της Ελληνικής και Ορθόδοξης κοινότητας. Στη ρόπολη αναπτύσσονται εκατοντάδες αστυνομικοί κάνοντας χρήση βίας υπό το πρόσχημα της πρόληψης πιθανών κινητοποιήσεων από μέρος των Ελλήνων σε υπεράσπιση του Αρχιμανδρίτη. Ακολουθούν ψηφίσματα με χιλιάδες υπογραφές από Έλληνες και αλβανούς ορθοδόξους Η προκλητική παρουσία στο χώρο της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας της αστυνομίας και των μυστικών υπηρεσιών, αποτελεί πλέον συνηθισμένο φαινόμενο.
14 Ιουλίου 1993. Ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στις 14 του μήνα: Ζητούμε από τους Αλβανούς για τους Βορειο-ηπειρώτες, ακριβώς αυτό που ζητούν εκείνοι για τους ομοεθνείς τους στο Κοσσυφοπέδιο - (δηλαδή αυτονομία).
Ο Σεβαστιανός υπερακοντίζει: Το δικαίωμα της αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου είναι κεκτημένο από το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας του 1914, το οποίον υπέγραψε και απεδέχθη
και η Αλβανία.
17 Ιουλίου 1993: Πυρπολείται ο Ναός της Καλογοραντζής στο νομό Αργυροκάστρου. Είναι ο πρώτος ναός στον οποίο μόλις είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες αναστήλωσής του. Το φαινόμενο αυτό θα επαναληφθεί τα επόμενα χρόνια. Το 1999 λόγου χάρη θα πυρποληθούν ο μόλις αναστηλωμένος ναός στο Βούνο της Χειμάρρας, το μοναστήρι στην Κακομιάς του ελβίνου, ο νεόδμητος ναός στο Μετόχι και θα βεβηλωθεί ο επίσης νεόδμητος ναός στα Εξαμίλια. Είναι ωστόσο δεκάδες οι περιπτώσεις ληστειών σε ναούς και μοναστήρια και η υπεξαίρεση αντικείμενων πολιτισμικής αξίας.
Αύγουστος 1993 (05.08.93) Διοργανώνεται απόπειρα δολοφονίας κατά του Έλληνα νομάρχη του ελβίνου. (10.08.93) Ο αρχηγός της αστυνομίας (βορειοαλβανικής καταγωγής) οργανώνει άγριους ξυλοδαρμούς κατά των Ελλήνων στο έλβινο, στο Φοινίκι και στο Μεσοπόταμο. 18 άτομα τραυματίζονται και ορισμένοι μεταφέρονται στα Ιωάννινα (19.08.93) Η κατάσταση που διαμορφώνεται στο χώρο της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας αναγκάζει τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΑΣΕ για τα Ανθρώπινα ικαιώματα κ. Βαν Ντερ Στούλ, να επισκεφτεί εσπευσμένα τις ελληνικές περιοχές. (Μέχρι το τέλος του 1993 ο κ. Βαν Ντερ Στουλ θα είναι τρεις φορές στον χώρο της Εθνικής Ελληνικής Κοινότητας, ενώ μέσα σε 15 μήνες επισκέφθηκε την περιοχή εννέα φορές). Παρά ταύτα όμως η κατάσταση επιδεινώνεται όσον αφορά την παραβίαση των ανθρωπίνων και εθνικών δικαιωμάτων Σεπτέμβριος 1993. Με υπ’αρίθμ. 19/13.09.93 οδηγία της κυβέρνησης, ακυρώνεται η προηγούμενη οδηγία αρ. 19/27.09.91, περί παροχής στοιχειώδους παιδείας στην ελληνική γλώσσα. Κι αυτό με το σκεπτικό ότι αν συνεχιζόταν η εφαρμογή της οδηγίας 17/1991, τα ελληνόπουλα ως Αλβανοί πολίτες, δεν θα μάθουν τα αλβανικά, ως εκ τούτου τα μαθήματα στο εξής δεν θα διδάσκονται μόνο στην ελληνική αλλά και στην αλβανική σε ένα ποσοστό 60 και 40 τοις εκατό αντίστοιχα. Σαν αποτέλεσμα όμως το σύστημα ήταν έτσι διαρθρωμένο που τα ελληνοπούλα ούτε ελληνικά ούτε αλβανικά μπορούσαν να μάθουν . Η ίδια οδηγία επίσης αφαιρεί από τα νομαρχιακά συμβούλια το δικαίωμα να αποφασίσουν την λειτουργία νέων σχολείων. Το δικαίωμα αυτό ανατέθηκε πλέον στο υπουργείο Παιδείας. Σαν αποτέλεσμα στα σχολεία των Αγίων Σαράντα, ελβίνου και σε άλλα τέσσερα κατοικημένα κέντρα με μικτό πληθυσμό, (Μπίστρισσα, Μ.Τ.Σ, Μετόχι και Αργυρόκαστρο), οι πρώτες τάξεις δεν ανοίγουν την νέα σχολική χρονιά. Το Υπουργείο Παιδείας, αρμοδιότητα του οποίου είναι πλέον η χορήγηση άδειας για λειτουργία νέου σχολείου, δεν το επιτρέπει. Σαν αποτέλεσμα κλείνουν εκ νέου έξι ελληνικά σχολεία, η λειτουργία των οποίων διήρκησε μόνο μια χρονιά Τα σχολεία (στις πόλεις Αργυροκάστρου, ελβίνου και Αγίων Σαράντα) θα επαναλειτουργήσουν το 1996.
Οκτώβριος 1993. Η επικαιρότητα του πρώτου δεκαήμερου αφορά τις αντιπαραθέσεις μεταξύ αστυνομίας, μαθητών και γονέων για την συνέχιση και νέας πρώτης τάξης στα προαναφερόμενα σχολεία.
Ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος ήταν οι παρεμβάσεις της αστυνομίας για το κλείσιμο του «σχολείου» στο Αργυρόκαστρο, όπου δεν υπήρξε μέχρι τότε επίσημη πρώτη τάξη. Συνεχίζεται παράλληλα και η άγρια βία της αστυνομίας κατά των Ελλήνων. Αποκορύφωμα αποτελεί το συμβάν που σημειώνεται στις 21.10.93 όταν, από τον χωρίς λόγο ξυλοδαρμό της, μια γυναίκα πεθαίνει στην Κρανιά και μερικοί άλλοι κάτοικοι του ίδιου χωριού δέχονται σοβαρά τραύματα.
Οκτώβριος 1993. Tην ίδια περίοδο, με την απόλυση του μοναδικού Έλληνα δημοσιογράφου από τον τοπικό κρατικό Ραδιοφωνικό Σταθμό Αργυροκάστρου κλείνει ουσιαστικά και η εκπομπή στην ελληνική γλώσσα στο σταθμό αυτό. Λεηλατείται ταυτόχρονα η φωνοθήκη της εκπομπής. Aς αποτέλεσμα όλη η ηχογραφημένη μουσική παράδοση του ελληνισμού της Αλβανίας καταστρέφεται ολοσχερώς.
Νοέμβριος 1993. Η κατάσταση παραβίασης των ανθρωπίνων και εθνικών δικαιωμάτων στην Εθνική Ελληνική Κοινότητα δεν αλλάζει, παρά την επίσκεψη του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών Κάρολου Παπούλια στα Τίρανα (Νοέμβριος 1993) , τις υποσχέσεις των Τιράνων για βελτίωση της κατάστασης αυτής και παρά τις πιέσεις της δύσης προς την ίδια κατεύθυνση.
Η προαναφερόμενη περίοδος είναι από τις πιο κρίσιμες όσον αφορά την αναγκαστική εγκατάλειψη των εστιών τους από μέρος των Ελλήνων. Ο αριθμός των οικογενειών που εγκατέλειψαν τις εστίες τους αγγίζει τις 5 χιλιάδες. Η φυγή πλήττει κυρίως τις πόλεις, όπου οι ελληνικές οικογένειες είναι κυρίως οικογένειες διανοουμένων και δημοσίων υπαλλήλων. Αυτό συμβαίνει διότι με τις απολύσεις από τις θέσεις εργασίας, καταρρέουν οικονομικά αλλά και διότι αισθάνονται περισσότερο την πίεση και την ανασφάλεια. Φεύγουν όπως αναφέραμε, δημόσιοι υπάλληλοι, άνθρωποι της τέχνης και των γραμμάτων (17 Έλληνες ζωγράφοι και γλύπτες αριθμούνταν στο Αργυρόκαστρο και απόμειναν μόνο ένας ή δύο) Έφυγαν επίσης το 30 τοις εκατό των δασκάλων, και το 40 – 50 τοις εκατό των άλλων επαγγελμάτων. Έφυγαν ακόμα 25 ιατροί καθώς επίσης το πιο ζωτικό τμήμα κάθε κοινότητας, δηλ., άτομα ηλικίας 20 – 45 χρόνων. Οι Έλληνες που απέμειναν ήταν κυρίως παιδιά σχολικής ηλικίας και γέροντες. Τονίζουμε ωστόσο ότι η αντίσταση προς την φυγή είχε ακόμα αρκετά περιθώρια και έτεινε μάλιστα προς την επιστροφή. Έτσι κατά το 1993 στις ελληνικές περιοχές του Αργυροκάστρου επέστρεψαν για να συνεχίσουν το σχολείο στις ελληνικές περιοχές 175 μαθητές
Περίοδος 1992-1993
Παρατηρούνται τα ακόλουθα φαινόμενα :
1. Οι Έλληνες, κυρίως στις πόλεις και ιδιαίτερα στις τρεις βασικές πόλεις του Νότου, αποκλείονται από την διαδικασία ιδιωτικοποίησης των κρατικών περιουσιών, ανεξαρτήτως του ότι οι σχετικοί νόμοι τους ευνοούν . Αποκλείονται κατά προκλητικό τρόπο από κάθε δημοπρασία και μόνο όταν θα δωροδοκήσουν με πάρα πολλά χρήματα τους υπαλλήλους των κρατικών υπηρεσιών θα μετάσχουν σε κάτι τέτοιο.
συνέχεια στο μέρος 2
